Quán cà phê nằm yên bình trên một con phố nhỏ, con đường im lìm thi thoảng mới có bóng người lướt qua, ai cũng bịt kín mặt. Tiếng nhạc du dương trong không gian tĩnh lặng. Những nhành lan hờ khép, cánh mỏng manh xập xòe sắc mầu. Quán không có cái kiêu kỳ của phố thị, không có sự rộn rạo của những tiếng nói cười, trò chuyện. Ai đến đây cũng mang bao nhiêu cái lẳng lư của cảm xúc, đôi khi chới với, đôi khi hờn giận, hay buồn bã, nhưng đều bị sự trầm tĩnh ở quán chiếm trọn.

Tôi không nhớ rõ, lần đầu tiên tôi đến quán từ khi nào, chỉ biết trong tôi cái hình ảnh về đôi vợ chồng chủ quán già cỗi lụi cụi, lách chách pha chế đồ uống, những chiếc bàn ghế đã đổ mầu véc ni, những đồ vật khắc dấu một thời gian khó trong ký ức, một vài chiếc đĩa men trắng đục được vẽ bằng mực tàu xanh, chiếc mâm đồng bóng nhẫy lấp lánh dưới nắng hắt xéo, hay chiếc ca mem đã bị bong hoác một mảng… Tất cả gợi nhớ lại thời thơ bé của tôi. Đã có lúc tôi nhìn những đồ vật ấy, chỉ muốn ném tất cả đi, bởi một chiếc bát sứt cũng khiến tôi để lại vết sẹo nhỏ trên miệng khi vật vã chống lại cái đói thời đó. Cái dấu chứng cho quá khứ tưởng đã bị ném không thương tiếc, vậy mà chỉ chừng một đời người đi qua, những vật dụng ấy bỗng trở lại và có giá trị. Hình như khi người ta no đủ, tất cả lại muốn nhấm nháp những kỷ niệm cũ xưa như nhấm nháp sự tự hào cho cái áo danh vọng và tiền tài mà họ đánh đổi nhiều thứ mới đạt được.

Bố tôi sinh ra và lớn lên giữa mảnh đất giáp ranh miền núi và đồng bằng, nhà lại bảy anh chị em, bởi vậy cái đói bủa vây cả nhà. Ông nội lấy bà khi bà là cô gái đẹp nhất nhì làng được nhiều người dạm ướm, nhưng bà lại mê anh thầy đồ quần áo vá ngang, lằng xằng đầy chữ Hán. Lấy nhau về, nhà của bà là ở đồng ruộng, ông nội cả ngày võng veo trên cái chõng tre ọp ẹp ngẩn nga thơ phú mặc cho mấy đứa con cầy cật ốm yếu, lỏm khỏm không túm nổi đai quần của nhau. Rồi bà nội ốm trận thập tử nhất sinh, ông nội không thể nào khác, đành dẹp ống bút, cất nghiên mực trên bàn thờ, chạy vạy cùng bà lo cuộc sống. Bố tôi lớn lên, không chịu nổi tiếng gào của gió vờn qua nóc nhà tranh, không chịu được sự dè khỉnh của cái nghèo ám vào mình, bố đã theo đoàn công nhân xây dựng thoát ly lên thành phố. Và bố tôi gặp mẹ. Mẹ tôi người con gái của miền biển, nhưng không ăn sóng nói gió, không có nước da đen xạm vì nắng. Mẹ nhỏ nhắn và trắng ngần. Bố mẹ lấy nhau sinh ra bốn anh chị em tôi. Hình như cái vòng nghèo vì đông con đã di truyền sang bố. Mẹ tôi từ một cô giáo mầm non, lương chỉ có thể nuôi bốn anh em tôi một nắm bột mỳ luộc chín mỗi ngày, mẹ đành bỏ ngang về chạy chợ. Mẹ dậy sớm, đến chợ lấy cất hàng rồi lại vơ váo bán cho nhanh để kịp lo cho anh em tôi đi học. Có những hôm chợ ế, mẹ mang nguyên cả sọt thị và ổi về chia cho bốn anh em tôi ăn. Nhìn những quả ổi to như bát con, thơm lừng, mắt anh em tôi cứ sáng lên. Có lần vì ăn nhiều quá, tôi bị tích ruột, cả ngày ngồi nhà cầu cũng không hết những cơn đau quặn bụng. Mẹ đành lấy xà phòng để giải thoát nỗi khổ sở cho đứa con gái nhỏ. Sau đận đó mỗi khi ngửi thấy cái mùi ngầy ngậy ấy, tôi lùi lũi trốn tụt ra sau nhà. Rồi bố mẹ tôi đành gạt nước mắt phân chia chúng tôi cho về hai bên nội ngoại. Anh và chị lớn thích những vùng cát trắng và bờ biển dài, thích những con cọng vó bay phấp phửng trong gió nên được về với bà ngoại. Tôi thì lại yêu những cánh đồng chè, yêu buổi chiều thong dong chơi cùng chúng bạn trên triền đồi, lang thang ra bờ ruộng bắt cào cào nên về với ông bà nội. Nhà ông bà nội giờ chỉ còn ba người, ông bà và o Vi, các bác và chú đều đã lập gia đình nhưng cũng ở quanh làng với ông. Có tôi về, ông bà vui như hội. Một đứa cháu bốn tuổi người nhỏ, mắt híp, mập mập, trắng ngần lúc nào cũng loe cái miệng ra cười, o Vi gọi đùa đứa cháu nhỏ là lợn coóc van. Tôi chả hiểu có giống lợn ấy hay không, nhưng mỗi lần thấy lũ ủn ỉn ngoàm ngoạp vào cái máng gỗ hằm hè tranh ăn, tôi thấy chúng xấu tệ. Tôi ghét nhất cái kiểu o Vi réo tôi ngay cổng làng rằng “Lợn coóc van ơi, về ăn cơm”, vì hễ thế nào tiếng cười của lũ bạn cũng rộ lên chạy đuổi vào đầu tôi đến lúc ngủ. Sự xuất hiện của tôi ở cái vùng quê nghèo ấy như một sự quý hóa, cho dù tôi đang sống nhờ những củ khoai mỳ và nắng khét vùng lam lũ ấy, thì trong mắt người dân quê, tôi vẫn là một đứa trẻ thành phố. Sự thành phố nửa mùa khiến đôi khi tôi tưởng đang là thiên nga trước lũ bạn vịt lạch bạch của mình. Căn nhà năm gian cổ kính của ông bà vẫn vậy, vật dụng không nhiều, mâm đồng, chõng tre và những chiếc nồi đất. Tôi được cho ở cùng o Vi trong căn buồng bên trái nhà. Căn buồng bất kỳ ngày hay đêm lúc nào cũng một mầu đen loãng, bao lần tôi đòi o mắc cho chiếc bóng điện quả nhót, để được nhìn thấy thứ ánh sáng xanh nõn, nhưng cả bà và o đều bẹo má rồi rảnh rả nói: “Con gái phải kín đáo tránh mắt người đời dòm ngó. Vả lại ăn ở, nói năng không ý tứ ông cạo đầu ra đấy, con ạ”. Tôi chả hiểu bà và o Vi nói gì nhưng mỗi lần nhìn thấy ông trầm ngâm đọc sách và răn dạy các anh khi mắc lỗi, mắt ông còn rát hơn những đòn roi khiến lũ chúng tôi lẹp bẹp lỉnh đi chỗ khác. Tôi là em nhỏ nhất họ, lại phải xa bố mẹ nên được nuông chiều, bữa ăn nào bát cơm tôi cũng trắng phau thơm lừng, nhưng hễ thấy bát bà toàn khoai ghế, tôi lại giằng lấy, tôi không ý niệm về tình thương, chỉ biết tôi khoái chí khi được nhai những lát khoai đã mềm và bùi ngậy trong miệng. Bà nhìn đứa cháu nhỏ ngồi nhoài nhoại nhai lại lén lau nước mắt rồi dặm tiếng thở dài cho nhẹ bớt đi.

Tôi có thói quen dậy sớm và theo ông ra vườn chè. Đất đồi trồng chè lớn nhanh như thổi, những lá chè quê tôi không to như làng khác. Lá chỉ chừng bằng hai ngón tay, xoăn xoăn và giòn tan. Mỗi buổi sáng, được nhìn những giọt sương đọng trên lá chè trĩu xuống, tôi lại nghịch ngợm hất tung cho chúng vỡ òa, rồi len lỏi vào những cây già, tìm những cành hung húc xuống mặt đất lần bàn tay con con của mình bứt từng quả chè. Quả chè đủ mọi hình, lúc tròn xoe, lúc vẹo vọ, vỏ xanh mướt, căng mọng. Bóc hết lớp vỏ ấy, là một mầu trắng trong veo nước, tôi rít thật mạnh cho vị thanh mát tan chảy xuống tận họng, cái vị chè hơi chát những thơm nồng khiến tôi quên đi cái cảm giác ngứa ngáy của những con măn mắt đang cắn trên bắp chân tôi. Bà bảo tôi ngọt thịt nên làm mồi cho lũ măn mắt xấu xa. Ngày nào cũng vậy, khi đã hái xong thúng chè, người tôi lại lên cơn ngứa cuồng dại, bởi những vết chích đỏ hỏn của chúng, vết cắn ngứa đến tận tâm can, khiến tôi càng gãi càng điên cuồng, người tôi rách rướm vì những vết sẹo to nhỏ.

Rồi kinh tế của nhà tôi cũng ổn định hơn, bố mẹ đón chúng tôi lên thành phố. Cuộc sống tuy có chật vật, nhưng anh em tôi vẫn ngây ngô lớn lên lúc nào không biết. Tôi đi học, rồi lấy chồng. Sự bất hòa với nền tảng học thức chênh lệch và sự bộn bàng của hệ thống tứ đại đồng đường chung đụng nên vợ chồng tôi xin ra ngoài ở riêng. Từ khi ra ở riêng, tôi mở thêm kinh doanh tại nhà, ngoài nghề viết của mình. Thời đại công nghệ, nên việc liên lạc, từ bán đến nhập hàng của tôi cũng nhanh chóng và thuận lợi hơn nhiều. Chồng tôi vẫn mẫn cán là anh viên chức tại một cơ quan nhỏ, đồng lương của anh chỉ đủ chè chén vài ba bữa nhậu cùng đồng nghiệp. Anh thay tôi làm người phụ nữ trong gia đình, từ nhà cửa, con cái, đến việc thu chi tôi khoán hết cho anh. Tôi tin anh sự tin tưởng của một tình yêu đằng đẵng gần 15 năm, đúc kết một trai, một gái lý tưởng êm ấm, hạnh phúc. Công việc cứ cuốn tôi đi hết thời gian, có những đêm nhìn hai đứa con thiêm thiếp cuộn tròn bên chồng, cảm giác có lỗi chen dậy, nhưng rồi nó lại qua nhanh hơn, bởi cơn ngủ nhàu nhạu ập xuống mắt. Cứ nghĩ cuộc sống của mình đã viên mãn, đủ đầy thì ngờ đâu mọi sự ngờ lại sấp đến. Chồng tôi không biết từ bao giờ đã tham gia với bạn làm bất động sản. Một con người suốt ngày luẩn quẩn trong những thứ công văn hành chính, bỗng sa chân vào chỗ kiệt quệ. Toàn bộ số tiền tích góp của nhà, và đi vay mượn mọi chỗ anh dồn vào mua lô đất với giá trên trời đã không cánh mà bay. Tiền nhà mất không sao, số nợ bị ông bạn ôm trốn mất, chồng tôi một mình lằn lưng chịu cả. Tiền mất, chồng suy sụp, tôi như hóa đá, mọi công việc cũng chững lại theo.

Vợ chồng tôi bán đi ngôi nhà bốn tầng đẹp đẽ nằm ở con phố đắt tiền trả nợ, gom góp đồ đạc dọn đến một khu ngoại thành. Ngày bước đi, đứa con trai tôi hý hửng bưng cái túi đồ chơi, chất chồng những siêu nhân và mô hình lắp ghép, mơ về một nơi có những đứa bạn không trắng trẻo, bụ bẫm nhưng lúc nào cũng như một chú búp bê quen được bế ẵm, để được chơi đùa thỏa thích. Đứa con gái tôi rưng rức trong lòng bố, đôi mắt tròn đen cứ hấp háy ngước lại ngôi nhà sẽ trở thành ký ức của nó, còn tôi nhìn chồng ngần ngật niềm xót xa và lưu luyến. Anh nắm lấy tay tôi rồi ghẹm tiếng thở dài cho lỗi lầm của mình.

Bên ngoài phố thị vẫn không có cái yên bình, thanh thản, dù cách trung tâm một khoảng khá xa nhưng xe cộ vẫn rậm rạo, rít rầm ngày đêm, người dân tất tả cho những suy tính tồn tại của bản thân. Vợ chồng tôi mua lại ngôi nhà của đôi vợ chồng già, ngôi nhà của họ là cả tài sản dành dụm được suốt chặng đời lao động khổ cực. Nhà xây theo kiểu Thái, đẹp và khá khang trang. Niềm vui được an nhàn trong ngôi nhà đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt của hai người già chưa được bao lâu, thì thằng con trai họ đã bỏ đất đi biệt xứ. Sau dăm ngày mất dạng, mặc cho bố mẹ tất tả tìm kiếm, hắn nhắn về cho họ mảnh giấy với những con số nợ đến hàng tỷ đồng. Không còn cách nào khác, họ gói ghém nước mắt trong những đêm suy nghĩ, và bán ngôi nhà của mình, để chuyển về ở nhờ nhà người họ hàng dưới quê. Ngôi nhà được định giá nhanh chóng khi cả vợ chồng trẻ và vợ chồng già cùng chung một hoàn cảnh. Cái vòng tròn sinh tồn ở đời cứ từ bán, vay, từ người này sang người khác, chẳng biết đến khi nào mới có thể kế thúc cho những bi kịch. Ngôi nhà mới của tôi khép mình dưới gốc cây sấu già, những con người nơi đây niềm nở, dễ mến. Buổi đầu lạ đất, tôi được họ cật lực giúp, không cần lời nhờ vả, những câu chuyện cũng theo đó mà thắt chặt thêm thân tình giữa gia đình tôi với nơi ở mới. Mỗi buổi sáng, sau khi chồng con đi làm, tôi đứng ngắm cảnh ào ạt của công nhân ùa vào nhà máy. Những dòng người nhinh nhích chui vào công xưởng. Phải nói đúng hơn nơi tôi dọn đến là khu tái định cư, mảnh đất trước kia chỉ toàn đồng ruộng và cây dại, là nơi thường xuyên diễn ra những vụ cướp, giết, hiếp mà lúc nào cũng giần giật trên các trang báo. Bên cạnh nhà t