1

Bài hát “Nha Trang Ngày Về” của nhạc sĩ Phạm Duy, hắn nghe không chán. Hắn như thấy rõ một anh chàng thất tình đang ngồi ở bãi biển ngó mong, nhớ lại thời cùng “người yêu trong cánh tay”, cũng trên bãi biển này, bây giờ không biết người yêu ở đâu?! Với hắn, đi học ở Nha Trang, rồi yêu một cô nữ sinh Nha Trang, nên nghe bản nhạc, hắn cũng buồn man mác. Bây giờ hắn đã về Nha Trang và cũng ra bãi biển ngồi “một mình trên bãi khuya” để tưởng niệm lại mối tình không còn nữa. Nhưng khổ nỗi, mối tình của hắn chỉ là đơn phương nên không thể có người yêu trong cánh tay, và giây phút ngồi một mình trên bãi khuya, hắn chẳng có gì để tưởng nhớ, để tiếc nuối, để buồn rầu. Nói rõ ra, hắn không có kỷ niệm, vì thế, hắn ngồi trên bãi khuya một lúc là phát chán, lại sợ công an đến hỏi thăm hoặc mấy tên đầu gấu đến trấn lột. Việt kiều được nhìn như những tên mán mà túi áo, túi quần đầy ắp đô la.

Thời đi học, hắn có yêu một nữ sinh, nhưng em không yêu hắn, em yêu một tên khác, dù vậy, hắn vẫn cứ yêu em. Năm bảy lăm, hắn may mắn cùng gia đình đi thoát. Ở Mỹ, hắn vẫn mơ tưởng đến em. Hiện nay, hắn đã tốt nghiệp đại học, làm lương khá, hắn về thăm bà con ở quê rồi lên Nha Trang tìm em. Nhưng đã ba hôm rồi mà hắn không biết em đang ở nơi nào? Nhà em, tiệm buôn trước chợ Nha Trang, bây giờ cửa sắt đóng im ỉm.

Một buổi sáng, hắn ra ngồi trước thềm nhà em, tức là cái tiệm buôn ngày trước, hy vọng em ra vào, hắn sẽ đến chào hỏi. Trước kia hắn vẫn thường la cà vào tiệm này chỉ để ngắm trộm em chứ không dám nói chuyện. Cái lối lúng túng, ngập ngọng của thằng học trò mới lớn trước người đẹp tố cáo hắn si mê em, em không đáp lại nhưng vẫn tử tế lịch sự. Bây giờ hắn nghĩ, có đô la là có tình yêu, hắn sẽ mạnh dạn, tự tin khi gặp em. Nhưng khi cửa mở, hắn nghe những người trong nhà nói chuyện với nhau bằng giọng Bắc Kỳ bảy lăm thì hắn biết ngay, gia đình em đã bị đánh tư sản, nhà cửa đã bị tịch thu. Đương nhiên cả gia đình phải đi kinh tế mới. Cái tổ chim bị người ta phá thì mấy con chim phải bay tứ tán! Biết em ở nơi nào?

Nha trang thay đổi quá nhiều, cả đến tên đường cũng thay đổi. Ngày trước, hắn ở dưới quê lên tỉnh trọ học, không quen biết nhiều, nay bạn bè chẳng thấy đứa nào, thế nên hắn cứ lơ ngơ như chó mất chủ. Chỉ còn vài hôm nữa là hắn phải từ biệt Nha Trang, về Sài Gòn, chuẩn bị lên máy bay về Mỹ thì hắn gặp lại em. Chỉ tình cờ thôi. Buổi tối đó, hắn lang thang vơ vẩn trên đường phố rồi ghé vào một quán cà phê. Quán chỉ loe hoe vài người khách. Thường thì hễ không có khách, chủ bèn kêu nhân viên la ngồi cho bớt vắng vẻ, thấy đông, người ta mới vào. Thế nên, khi hắn vào một góc quán, gọi một ly cà phê rồi ngồi chống cằm lắng nghe mấy chị đàn bà tụ tập bàn bên cạnh chuyện trò. Cô, bà nào cũng thế, hết chuyện mình đến chuyện người, nói sa đà quên cả thế gian. Hắn chú ý nghe một cô được gọi tên là Hạnh, nói.

Bịnh viện ở đây không đủ máy móc, phương tiện, phải vào Sài Gòn mới mổ được, nhưng tốn lắm, năm, bảy triệu chưa chắc đủ. Mà không mổ, e khó qua khỏi.

Trong ánh đèn lờ mờ, hắn nhận ra cô Hạnh, người hắn muốn tìm, nhưng hắn vẫn yên lặng, trả tiền và ra về.

Sáng hôm sau hắn lại đến. Quán đông người, ồn ào tiếng người nói, tiếng nhạc, khói thuốc mù trời. Hắn không thấy cô Hạnh đâu. Lúc trả tiền, hắn hỏi cô thu ngân.

– Cô Hạnh không làm ban ngày ở đây hả chị?

Cô này không đẹp, có lẽ không được chàng nào nhìn đến nên trông quạu quọ.

– Con Hạnh chỉ làm buổi tối thôi.

– Ban ngày cô ấy làm ở đâu?

– Nó phải ở nhà lo việc nhà. Con còn nhỏ, chồng bịnh hoạn.

Lúc nhận tiền thối, hắn để lại một tờ bạc lớn, coi như tiền “típ” nên cô không còn trả lời nhát gừng nữa.

– Tôi với cô Hạnh là bạn học tuy khác lớp, sau này tôi vào Sài Gòn sinh sống nên không rõ cô ra sao, chồng con thế nào?

– Chồng nó là thằng bồ lúc còn đi học, sau đi sĩ quan. Năm bảy lăm sập tiệm, ai cũng lo thất thần, chỉ mình hắn chạy đi tìm thằng bồ. Chồng thì nói làm gì, đây chỉ mới đám hỏi thì mạnh ai nấy lo. Vậy mà hắn vô tuốt bịnh viện Cộng Hòa đón thằng chồng chưa cưới cụt chân về. Hắn kể, lúc đó quân giải phóng vô, đuổi hết thưong binh “ngụy” ra, họ bò lết đầy đường, máu me tùm lum, ai không bò ra được thì bị “cách mạng” bắn “bùm” một phát rồi đem vất xuống hố, may hắn vô kịp, thống chồng chưa cưới vừa mới bị thương, nằm một đống, cục cựa không được nói gì bò đi.

– Kể ra cô ấy cũng chung tình.

– Thì chung tình mới thành cái của nợ suốt đời. Sau giải phóng, hai bên nhà trai, nhà gái đều bị đánh tư sản, phải đi kinh tế mới, lên núi, vô rừng mà sống, dân thành phố mà bắt cuốc đất trồng khoai thì chỉ có nước chết đói. Mới mò về được mấy năm nay. Thằng chồng què ra vá xe đạp còn hắn thì đến đây làm, vừa rồi nghe nói bị bịnh tim, phải mổ xẻ sao đó, chịu chết chứ tiền đâu?

Giọng hằn học vô lý mà hắn thường nghe ở các cô gái lỡ thì.

– Khổ như thế thì đừng lấy chồng còn hơn.

Cô đồng ý ngay.

Ở một mình cho sướng, lấy chồng, rủi gặp thằng cà chớn chỉ thêm khổ.

Tôi nghe nói mấy chàng Việt kiều có tiền, dễ tìm người yêu lắm, có đúng vậy không?

– Đâu cần phải Việt kiều, cứ có tiền là có thể mua quả tim của bất cứ người đẹp nào. Vợ tổng thống Mỹ, vừa chết, thằng tỷ phú già khú đến dẫn về, đời mà!

Hắn khen.

– Chỉ có chị nói chuyện là hợp ý tôi.

Chuyện trò đến đấy hắn ra về.

2

Tối đó hắn lại đến, ngồi ở một góc tối trong quán. Khi cô Hạnh mang cà phê đến, hắn hỏi.

– Cô có phải tên Hạnh không?

– Dạ phải? Sao anh biết em?

– Trước bảy lăm, tôi thường đến tiệm buôn của gia đình cô.

Cô nhìn hắn chăm chú rồi “À” lên một tiếng.

– Em nhớ ra rồi! Anh là anh Hồng. Anh học trên em một lớp. Mà anh ở đâu mới về Nha Trang phải không?

– Tôi ở Mỹ, về thăm Việt Nam, độ vài hôm nữa phải vô Sài Gòn chuẩn bị lên đường.

Cô tò mò.

– Nghe nói mấy người ở Mỹ giàu lắm?

– ít có người nào gọi là giàu, nhưng đồng đô la ở Việt Nam quá lớn nên tiêu xài thoải mái, thấy thế người ta bảo là giàu.

Rồi hắn hỏi.

– Cô Hạnh làm ăn, sinh sống ra sao?

Cô ngồi xuống bên cạnh làm