Buổi chiều tôi đi vào nghĩa trang, nhìn quanh quất thấy lòng quạnh hiu. Lúc nầy đây có người thân nào đó, chắc họ nghĩ tôi chán đời, cô độc. Thời hạn hết, tôi ở lại. Một học sinh du học cô ky như tôi có gì, có ai là người thân quen biết, nằm trong nghĩa trang nầy cho lý do thăm viếng. Nếu là em, em sẽ nghĩ tôi không bình thường ở một lúc nào đó chăng?

Đời sống ở đây có quá nhiều nơi chốn hữu tình, có nhiều việc để tất bật hơn trong đời sống. Anh Du. Anh đi vào chốn nầy, cớ sự gì vậy? Em sẽ hỏi tôi điều đó.

Chưa thể là lúc để em biết trò chơi tôi đang tham dự. Nghiêm chỉnh, trang trọng như tấm lòng tôi đang nghĩ về em. Yêu nhau, kín đáo, lãng mạn? Em sẽ hỏi gì lạ vậy. Khó nói lắm. Tôi đang làm điều thầm kín, không thể để nhiều người biết, hay em biết. Tôi đang tập tễnh thực hiện hoài bão, để gần hơn, sống với chính mình những lúc không có em bên cạnh. Lúc nầy đây có lẽ chỉ có chữ nghĩa mới giúp tôi giải tỏa những ẩn ức, trong đời sống cô độc nầy. Yêu nhau có bao giờ em cận kề bên anh, như kim quay đồng hồ ở một vòng tròn liên tục. Hay những lúc tôi cần một mình lặng lẽ. Em dùm không nói một lời được chăng?

Có hiểu bây giờ tôi đang làm gì không? Tôi đang viết truyện. Ngẫu hứng lý qua cầu? Em cười, nụ cười mỉm chọc quê? Viết bài dự thi? Ở đâu vậy? Câu trả lời là không phải từ văn bút quốc tế. Không phải từ văn bút nội địa. Tôi đang tham dự giải thưởng do nghĩa trang tổ chức. Em sẽ phải kêu lên. Nghĩa trang mà cũng tổ chức giải thưởng văn học nữa à.

Ừ. Chắc chỉ có tiểu bang nầy, tấm lòng văn học trải rộng không phân biệt nơi chốn, vị trí, thành phần. Đưa danh xưng nghĩa trang vào tổ chức cũng là một trò chơi thú vị để tôi tham gia. Hỏi lấy lòng mình. Trước đây có bao giờ mình viết văn. Có chăng là viết thư tình. Hay nói chuyện người ta để an ủi lấy mình. Với chữ nghĩa, ở đâu tổ chức nào chả làm được. Nó chỉ là một danh xưng khó nghe hay dễ nghe với đời thường. Thời buổi bây giờ có quá nhiều văn nhân thi sĩ, nhưng không có đất chôn thân, chôn chữ nghĩa bọt bèo, bon chen lập thân cho mình một chút danh. Đất để chôn người, không có qui hoạch đất chôn tác phẩm rẻ tiền, không có nghĩa trang chôn chữ nghĩa cải lương yếm đời tình phụ. Chết thấy dễ nhưng không có mấy người dám chết, hy sinh bản thân mình cho người khác.

Chữ nghĩa trong cái danh không biết mình, không đo lường, không thấy nổi tài năng sáo ngữ, chỉ thấy điệu huênh hoang lấy chữ nghĩa đằng trước che thân. Thấy đáng thương vậy mà nói không ai nghe, không khéo lại mất tình bằng hữu. Mỗi cá nhân như một con chữ, chữ đứng, chữ nằm, nghiêng quàng xỏ lá. Lấy chữ nghĩa mắng mỏ hay bắt quàng làm thân, chỉ có người cầm bút mới hành xử ở chốn giang hồ. Nó hướng dẫn người đọc rơi về một phía, dễ bị thiên kiến theo ý người viết.

Sao không thấy ai xin đất qui ẩn, chôn danh, chôn tác phẩm mình. Vì những ý nghĩ không giống ai nầy. Tôi tự hỏi, ban tổ chức thấy gì trong cảnh trí địa linh. Và người sáng tác như tôi, vụng dại đi tìm chút ý gợi hứng cho bài viết.

Đề tài đưa ra là. Viết về người thân đã quá cố. Chốn nầy tôi không có người thân. Là chị, tạm mượn gọi lúc nầy thành một tiếng em. Chỉ có em thôi, nhưng mà em chưa chết. Thật sự tôi cũng đang cần em sống, em yêu tôi, chịu làm hôn thú không mặc cả tiền bạc để tôi được ở lại. Và điều tôi muốn viết ở đây, là tình thân bằng hữu, của máu thịt, của xã hội, từ một tình yêu khai tử. Ngần ấy, có thể coi là người thân đã khuất bóng trong cuộc đời còn lại, được chăng?

Bắt đầu vào truyện dự thi.

Tôi còn nhớ trước một tháng hết hạn. Tôi gặp chị. Có phải chị nghĩ tôi đau khổ vì tình phụ? Mối tình ở quê nhà của tôi là mối tình học trò mới lớn. Xa cách vừa tròn hai năm. Vị trí tôi đã có người thế chỗ. Nếu ngày xưa buồn trong kỷ niệm. Người ta hay làm thơ than oán tình sầu, những vần thơ làm bộ đau khổ. Còn tôi mai nầy lỡ thành danh, chắc phải ghi nhớ mối tình bội bạc. Em đãi ngộ tôi một đời nghiệp dĩ.

Nói tự mình nghe. Tôi đã sẵn về một đề tài người thân khuất bóng. Đó là tình yêu ở năm tháng cũ. Chuyện, kể từ lúc liên lạc bên nhà, nói cho hay. Em có tình yêu mới. Buồn! Đã là vậy. Em biết lỗi, em giả bộ khóc thật, thì lòng tôi ấm êm biết mấy. Đã hẹn, lúc tôi quay về mình làm lễ đính hôn, nhưng em không chờ. Em thẳng thừng thú nhận. Em không chịu nổi trống vắng, có bạn trai mới, tưởng như có anh bên cạnh. Em lấp vào khoảng trống ở ngày tháng cũ. Em hồn nhiên, trong lúc tôi ngã bệnh, tâm thần phát tán gần như hồn lìa khỏi xác.

Ở giai đoạn nầy tôi gặp chị, ủ ê tâm sự. Chị, một người mướn chung nhà, phòng ai nấy ở. Chị nghe, chị biết tường tận. Cuối cùng chị ý kiến. Tội nghiệp. Đến hạn lại về? Về làm gì, đang lúc thất tình, ê mặt quá. Chị giúp em làm hôn thú, hợp thức hóa ở lại. Nhớ nghe, chuyện vợ chồng là làm chơi, chứ không phải ăn thiệt. Chị hiên ngang, chị hào hùng, tấm chân tình rộng mở thì làm sao tôi không sẵn lòng đành dạ noi theo. Chị khuyên. Buồn hả? Thì kiếm cái gì thích hợp để đam mê. Thời gian là liều thuốc lãng quên. Ngồi xuống ghi lại khổ đau, là nơi chốn để tỏ bày. Thử đi, chưa vào trận sao biết là không được. Viết hả? Viết cái gì? Thì cứ viết cái điều mình không biết viết. Nó cũng là truyện, dù là truyện nội dung không biết viết gì.

Đành là chữ nghĩa viết ra. Nhưng ngồi xuống viết cái gì thì chịu. Cho đến bây giờ tôi vẫn chưa biết phải bắt đầu từ đâu.

Đầu tiên, ghi chép mấy ý chính vào giấy để nhớ, thành dàn bài. Vậy rồi ngồi xuống, gõ vào mấy giòng, hết ý để nói. Không được. Họ không chấp nhận cái loại truyện thật ngắn thế nầy. Viết đề tựa trước chăng? Viết cái tên đề tài rồi khai triển từ đó. Làm thử, nhưng gò bó khó thở quá.

Đứng dậy, bước ra bên ngoài tìm gói thuốc, châm một điếu hút. Người ta nói viết văn lúc cạn là phải có khói thuốc để suy tư trầm lắng. Thật vậy, tôi cảm thấy đầu óc mình tỉnh táo hơn, bớt buồn ngủ, dù có hơi sặc khói một chút. Em bây giờ làm gì? Đã bảo là quên, sao còn nhớ. Nhưng nếu không có em, làm sao có bóng dáng đàn bà, con gái trong tác phẩm. Viết truyện, nội dung, hay kịch bản phim nào mà không có nhân vật nữ. Nói chung là em phải có mặt trên cõi đời nầy, ở bất kỳ lãnh vực nào, nhất là trong tình yêu.

Tôi, cây viết bắt đầu đi lên, không tiên liệu được thời gian nào sẽ xuống. Niềm tự hào nầy từ đâu? Xin thưa. Khổ đau nhiều rồi, cho phép tôi kiêu hãnh bù đắp điều không thực có ở mình. Tôi là người viết truyện không có dụng tâm nào khác. Nói trước nghe. Chuyện tôi viết chỉ dành cho người có tấm lòng rộng mở, mới biết thưởng thức cái hay, cái thực. Còn người hẹp hòi, ích kỷ thì không cảm nhận gì hết. Đó là câu rao hàng bắn tiếng trước, để ban giám khảo tự coi mình thuộc hạng nào, quân tử hay tiểu nhân, lúc chấm bài nầy.

Trở lại nội dung. Viết chuyện ma, như người khác đã làm? Vừa rẻ tiền trí não, đáp ứng thị hiếu giới bình dân, những người thích coi bói toán, chuyện ông lên bà xuống. Câu trả lời. Không được! Mấy loại nầy thuộc loại chụp giật, giai đoạn, như mì ăn liền, ăn xong thì liệng bỏ hộp đựng. Viết chuyện dâm tặc tục tĩu? Loại nầy dễ hấp dẫn giới trẻ. Chỉ cần tả chân cho mê ly, đảo điên thiên lý, từ ngữ sống sượng, thô tục, khó nghe thì dễ gây chú ý. Nghĩ lại, có điều khó. Sau nầy nổi danh thật sự thì không phải là nhà văn chân chính, khác gì mấy cô hoa hậu làm lễ đăng quang, đội vương miện, lãnh tiền thưởng. Về sau phát hiện hoa hậu từng cởi truồng đóng phim sex. Thế là, vì thể diện quốc gia, buộc lòng ban tổ chức phải lôi xuống đòi lại. Cho nên nghĩ tới nghĩ lui. Chuyện tôi viết là cho giòng văn học Việt Nam đương đại. Giống như bạn nghe nhạc Trịnh công Sơn, bình dị mà không tầm thường. Ở đó, từ ngữ, câu ca ý lời, đôi khi vô nghĩa, khó hiểu, hay tự phân vân không hiểu. Sợ người khác cười, thì cứ làm bộ hiểu đi, coi như mình là bậc trí thức. Bao nhiêu người không hiểu ngồi chung lại, vẫn là không hiểu, nhưng mỗi người tự ngộ chính mình, không ai hiểu ai, ắt là hiểu cái mình không hiểu vậy.

Nhớ năm đầu sống trên đất Mỹ, đọc lời rao vặt trên báo. Nghề mới, ngồi nhà mỗi tuần kiếm được năm trăm đồng. Muốn được vậy, chỉ cần tốn hai chục đồng gởi đi. Sẽ có phương pháp giúp bạn. Nghe qua thì khoái quá, khỏi phải đi làm cực khổ. Hàng tháng, một du học sinh như tôi cao lắm chỉ đem về dưới một ngàn đồng. Rõ đây là cơ hội học cái khôn của bậc hiền tài có lòng giúp đỡ kẻ khốn cùng. Tôi gởi hai mươi đồng tiền mặt vào trong phong bì, dấu kín mọi người, sợ ai cũng học cái khôn nầy thì khó lòng tranh sống. Tiền đi, hai tuần sau tin lại. Bậc hiền nhân khuyên. Các hạ đăng lời rao như tôi trên báo, người ta sẽ gởi tiền tới như các hạ đã gởi tiền cho tôi, là một kết quả trước mắt. Đúng không. Thử hỏi bao nhiêu người có lòng ham muốn học hỏi như vậy, để tính thành tiền thu vào. Nhưng có một lời khuyên chân thành. Nhớ kỹ. Đừng lấy tên thật. Đề địa chỉ hộp thư. Đừng lấy địa chỉ nhà, chúng tìm tới đánh bỏ mẹ. Tin rằng với hai chục đồng mất đi cho