THẦN CÂY ĐA VÀ TÔI

Y Ban

Một đêm vào quãng canh 3, khi giấc ngủ đang rất sâu thì tôi bị đánh thức bởi tiếng gõ của. Tôi nằm định thần mấy phút mới ra mở của. Thằng em trai nghịch tử của tôi mặt rầu rầu, không chào hỏi tôi lao thẳng vào trong nhà. Tôi cài cửa lại định lên gường đi ngủ tiếp. Tôi đã quen với cái cách nó đến nhà tôi kiểu này là chỉ để vòi tiền. Lần này tôi dứt khoát sẽ không nhả ra một xu. Thấy thái độ của tôi có vẻ cương quyết thằng em tôi cất lời :

-Chị có quen đâu thuê hộ tôi chiếc xe để tôi đưa thằng cò về quê.
-Thằng cò nào?
-Thằng cò con con Hồng.
-Con Hồng, người yêu của cậu ấy à ?
-Thì còn con hồng nào nữa.
-Thế nó có con rồi à ?

 -Đẻ lúc chiều, mẹ băng huyết. Thằng bé suy hô hấp. Đưa cả lên bệnh viện trên này cấp cứu. Lúc nãy thì thằng cò đi rồi.

 -Thế thằng cò có phải là con cậu không ?
-Thì con tôi chứ còn con ai nữa.

 -Đến cơ sự này cơ à ? Thôi cậu chờ tôi thay quần áo đến bệnh viện xem thế nào. Rồi thuê luôn xe của bệnh viện chứ giờ này thuê đâu ra xe.

 Đến bệnh viện trời đã tang tảng sáng. Tôi đi qua một cây đa to. Tán lá xanh rậm rì. Khoảng dưới tán cây đen thẫm. Tôi rùng mình vì sợ. Tôi cũng chẳng thể lý giải nỗi sợ hãi này là sao ? Nỗi sợ hãi truyền từ thời trẻ con của tôi đến nay. Tôi đã sắp thành một bà già. Tôi đã đương đầu với bao sự chết chóc rồi. Về một khía cạnh nhỏ nào đó thiên hạ còn bảo tôi đã thành ma thành quỉ. Vậy mà khi đi qua một cây đa vào ban đêm tôi vẫn rùng mình vì sợ. Nếu còn trẻ tôi sẽ chạy thật nhanh. Chỉ có điều bây giờ chân tôi bước đi đôi khi đã run rẩy.

 Thằng cò đã được bệnh viện gói gọn ghẽ như một cây giò. Tôi dơ tay đón nó. Cô y tá nhìn tôi chằm chằm :

 -Bà nội hay bà ngoại nó thế ?
-Bác. Tôi chỏng lỏn.
-Chả trách, nhìn mặt là biết. Cô ta ăn miếng trả miếng.

Tôi lật khăn phủ để xem mặt thằng cò. Nó bé xíu lạnh ngắt. Tôi khóc, nước mắt rơi trên mặt nó. Tim tôi đau ngột ngạt. Tôi muốn khóc to và hờ rằng : Con ơi khổ quá chừng, cái lũ đàn ông đàn bà khốn nạn ấy, chúng chẳng lường hết sự đời. Chúng cứ vin vào cái gọi là tình yêu ấy để làm xằng rồi cho ra những đứa trẻ tội nghiệp này. Chẳng biết con sống có được sung sướng hơn cái chết này không ?

 Tôi cố gắng kìm nén để không gào rú lên rằng : Tội nghiệp quá trời ơi, ít nhất thì cũng để cho nó nhìn thấy tia nắng mặt trời một lần đã chứ.

 Tôi câm lặng.

-Này bác, bác có muốn thuê xe mang nó về quê không ?
-Thuê ở đâu hở cô ?
-Đây này, cháu làm phúc giúp bác đấy thôi chứ cháu không phải là cò mồi gì đâu. Bác mang mảnh giấy cháu đã ghi tên, địa chỉ này ra cổng bảo vệ, nhờ anh bảo vệ gọi giúp. Cháu là cháu hay thương người.
-Vâng, cám ơn cô. Rồi chắc là nhà xe sẽ tính cả công cô vào đó, chứ chúng tôi chẳng dám quên ơn cô đâu.
-Rõ là cái nhà bác này..

Cái khía cạnh thành ma thành quỉ của tôi nó hiện nguyên hình là thế đó.

Thằng cò bé xíu nhưng nặng trĩu trên tay tôi. Tôi  ôm chặt nó vào người để cố truyền cho nó chút hơi ấm. Ngoài trời mặt trời đã ló rạng. Tôi đưa tờ giấy cho thằng em bảo :

-Nhanh chân ra cổng bảo vệ gọi xe rồi  tôi bế nó ra sau. Cậu tính luôn xem bế nó về đâu, về nhà ta hay về nhà mẹ nó.
-Chị ơi, dù chưa cưới xin thì nó cũng là giọt máu của em rồi, nó là của nhà ta rồi. Em xin chị cho nó về nhà ta.

Chưa khi nào thằng em tôi nói năng nhũn nhặn thế.

-Thế thì cậu nói với lái xe đưa nó về nhà ta.

Tôi bế thằng cò đi chầm chậm, mắt không nhìn xuống đường mà chỉ nhìn vào mặt thằng cò. Mặt nó im phăng phắc. Tôi bế thằng cò đi qua gốc cây đa. Bấy giờ trời sáng nên tôi mới nhìn rõ. Người ta xây xung quanh gốc đa thành một cái bệ cao có thể ngồi lên đó để nghỉ chân. Cái bệ quanh gốc đa mời gọi tôi thiết tha. Tôi không thể không ngồi xuống đó. Tôi ngồi xuống và để thằng cò lên đùi. Nắng bắt đầu tia mạnh. Nắng xuyên qua vòm lá xuống mặt thằng cò. Tôi khóc rú lên, mở mắt ra đi cháu ơi. Mở mắt ra một lần thôi cũng được. Đã làm người rồi mà không nhìn thấy nắng ư ? Tôi khóc vật vã. Đột nhiên có một người đàn bà từ đâu ngồi xuống bên cạnh tôi. Chị ta vỗ vào vai tôi :

-Chị nói đúng quá. Đã làm người mà không nhìn thấy nắng thì chưa làm người. Chị có muốn tôi làm cho mắt thằng bé này mở ra nhìn thấy nắng không ?

-Được vậy tôi đội ơn chị lắm.
-Nhưng chị phải giấu kín việc này. Nếu chị mà nói ra cho ai biết thì tôi sẽ bắt nó nhắm lại đấy nhé. Nào, bây giờ thì chị hãy đặt nó sát vào cái gốc đa kia.

Tôi làm theo sự chỉ dẫn của chị ta. Chị ta cúi xuống mặt thằng cò hít hà một lát. Tiếng thằng cò ọ ẹ. Tim tôi đập như vỡ tung lồng ngực. Tôi chộp lấy thằng cò chạy ngược vào bệnh viện. Tôi cứ chạy bừa vào một phòng, gào to :
-Các bác sỹ ơi, nó sống lại rồi. Thằng cò sống lại rồi.

Những bóng áo trắng ào đến vây xung quang hai bác cháu tôi. Một sự sống diệu kỳ, người ta xuýt xoa. Thằng cò ở thêm bệnh viện 3 ngày nữa rồi xuất viện, khoẻ mạnh như những đứa trẻ bình thường. Mẹ nó cũng xuất viện sau nó một tuần. Chấp nhận nuôi con một mình. Thằng em nghịch tử của tôi lại lao vào các cuộc tình mới.

Còn tôi cuộc sống cuốn đi. Năm thì mười hoạ tôi nhớ về thằng cò, lúc nó ọ ẹ khóc dưới gốc đa. Về sự xuất hiện của người đàn bà tôi lại ngờ rằng chính lúc đó do tôi khóc quá thành ngớ ngẩn cả người mà ảo tưởng ra vậy thôi.

Tôi ngủ. Giấc ngủ như quỉ ám. Tôi muốn thoát khỏi giấc ngủ nhưng hai mắt cứ nặng trĩu. Rõ ràng nắng đang chiếu gay gắt vào mắt tôi. Người tôi nặng trịch như đá đeo. Sự cố gắng của tôi thật là vô vọng. Thì thôi vậy, cứ khép chặt hai mi mắt lại. Còn trí não muốn ngủ hay thức thì tuỳ.

-ồ, thì ra là chị à ? Vì chị muốn gặp tôi mà chị bắt thân xác tôi phải chịu cái trạng thái khủng khiếp này phải không? Tôi nói với người đàn bà.
-Chị bảo sao? Chị đã gặp tôi rồi à? Cái đận tôi bế thằng cò đã chết ngồi xuống gốc cây đa trong bệnh viện phải ư?

-Thì sao mà chị khóc thế. Được rồi tôi sẽ nghe chị nói đây. Bây giờ chị không còn nơi trú ngụ nữa ư ?
-Nhưng này, chị bảo chị là thần cây đa, vậy chị hãy làm cách nào để cho tôi gặp chị thật thoải mái, chứ tôi cứ nửa thức nửa ngủ thế này. Tôi chẳng có tâm trí nào mà tiếp chuyện chị được đâu.
-Thôi thì tôi tin chị rồi, được chưa ? à này chị nói chị không có nơi trú ngụ à? Trên sân thượng nhà tôi có một cây đa, tôi trồng trong chậu. Cái cây đa này tôi mua năm trước. Khi đó kẻ bán cây cắm thêm mấy bông hoa lan vào nói là cây hoa lan. Tôi đã thích trồng một cây hoa lan nên đã mua nó với giá 15.000 đồng.

-Chị nói sao ?Chuyện đó mà chị cũng biết à ? Thì có thế thật. Tôi là phụ nữ. Mà phàm phụ nữ ai cũng thích mua rẻ. Lý ra một cây hoa lan thật chí ít cũng phải 50.000 đồng chứ làm gì có cây hoa nào 15.000 đồng bao giờ. Nhưng nếu là cây đa thì chỉ có 10.000 đồng. Quân lừa đảo nó đã ăn ngon ơ của tôi 5000 đồng. Tôi mà bắt được nó thì nó rũ tù. Luật pháp nước ta nghiêm lắm. Có một thằng bé trấn lột có 2000 đồng mà phải phạt tù những 5 năm cơ đấy.

-Này, thế này. Cây đa mà tôi tưởng nhầm là cây lan ấy hoá ra là cây đa thật. Bây giờ rễ của nó đã trổ mành mành vào không khí, cành là nó xum xuê, xanh rờn. Đẹp đáo để. Nhà chị hãy trú ngụ vào đấy. Cứ gì  phải là cây đa ở bệnh viện ấy. Tôi sẽ chăm sóc cây đa của tôi thật tốt cho chị ở. Ta sẽ bầu bạn với nhau nhé. Tôi cũng cô quạnh lắm chị ơi.

 Nước mắt tôi ướt đầm gối.

Tôi tỉnh giấc chiều đã chạng vạng. Thì ra là một giấc ngủ ngày. Đầu hơi váng vất nhưng chân tay lại nhanh nhẹn, chứ chẳng như mọi khi đã đổ ra ốm to rồi. Kỳ lạ là tôi không sao nhớ được giấc mơ chiều.

 Cơm niêu, nước lọ một mình nên nhanh. Tôi pha một ấm trà, bỏ vào khay thêm phong kẹo lạc. Tôi leo lên sân thượng. Trên sân thượng tôi kê một chiếc chõng tre bên cạnh cây đa trồng trong chậu. Tôi ngồi xuống chõng rót nước ra chén.

-Chị rót cho tôi một chén được không? Tiếng một người đàn bà.

Tôi giật bắn người rồi run lên vì sợ.

-Đấy chị lại sợ rồi. Chị đã bảo tôi là gặp nhau kiểu gì cho thân xác chị không phải trong trạng thái nửa mê nửa tỉnh. Tôi cũng chẳng muốn thế đâu. Tôi muốn gặp chị lúc chị trong trạng thái tỉnh táo, nhận thức được nhưng lại biết chị hay sợ. Sợ quá cũng làm người ta mê muội đi đấy.
-Thế chị là thần cây đa đó ư ?
-Vâng, là tôi.
-Vậy chị hãy xuất hiện trước mặt tôi là một người đàn bà như hôm xưa tôi gặp chị ở gốc đa.

Một người đàn bà ngồi trước mặt tôi. Tôi rót chén nước mời chị ta. Chị ta đón chén nước tôi mời rồi lại đặt xuống khay.

-Cây đa của chị đây phải không ?
-Vâng, nó đấy.

-Cây đẹp lắm, Cây này mà cắm xuống đất chỉ một năm thôi là có tán mát trú nắng rồi. Giọng thần cây đa uống nước.

-Tôi đã trú ngụ ở cây đa ấy từ khi nó bé như cây đa này, Chị có tin tôi thì tin. Cái cây đa ấy 500 tuổi rồi đấy. Cái cây đa đẹp như vậy lẽ nào lại đem chặt nó đi. Thần cây đa khóc nấc lên.

Tôi vỗ vỗ vào vai chị ta :
-Chị kể đi, tôi nghe chị nói đây mà. Nói ra được nó đỡ ức.

-Vâng tôi sẽ kể cho chị nghe. Khi họ xây bệnh viện trên khu đất ấy cây đa đã to lắm. Bóng mát của cây đa toả rợp cả trăm m2. Họ đã khoanh đất lại để dành cho cây đa một khoảng rộng. Cái bệnh viện này là nơi đón những đứa trẻ ra đời. Tôi đã được chứng kiến bao nụ cười và bao nước mắt. Có một điều tôi xin thề với chị rằng, tôi chỉ là người chứng kiến chứ chưa khi nào tôi ra tay can thiệp vào một chuyện đời nào hết. Tôi là thần tôi không nói dối chị đâu.

-Thế sao người ta lại bảo nói dối thành thần.
-Thì có thần nói dối mà chị.
-Thế thì chuyện của thằng cò là thế nào ?

-Chuyện thằng cò là thế này. Khi đó diêm vương đi tuần qua, thấy chị khóc thảm thiết quá tôi bèn níu ông ta lại. Tôi đòi xem sổ Nam Tào của ông ta. Ông ta đã nhầm thằng cò này với thằng cò khác. Đứa trẻ vừa sinh ra chưa kịp đặt tên, con trai thì đặt là thằng cò, con gái đặt tên là cái Hĩm. Cái thằng bé kia họ trần còn thằng cò nhà chị đặt theo mẹ là nguyễn.

-Vậy là chị cũng có can thiệp vào ?
-Tôi đã bảo chị là trường hợp đặc biệt. Tôi với chị có duyên kiếp với nhau. Tôi đã nhìn trước được sự thể thế này. Tôi đang cần một nơi trú ngụ.

-Vậy chị hãy kể chuyện tiếp đi.
ở cái nơi đây lạ lắm. Nói nó có số thì bảo rằng số. Thì cứ cho rằng có số phận đi. Thì cái nơi này chỉ có số phận con người quyết định chứ chẳng có bàn tay con người nào quyết định được cả. Mà cái số phận con người theo như cách hiểu của con người bây giờ là do trời định là sai toét. họ cứ đổ cho trời để mặc nhiên sống theo ý của họ, bất chấp cả đất trời. Vậy thì tất yếu là họ sẽ phải gánh hậu quả.

 Tôi kể cho chị nghe cái thời trước đây. Cái thời chị là một cô công nhân quét rác, một chị nông dân hay một mệnh phụ bà lớn nào đó, khi cần sinh nở cứ vào đây là người ta phải đón đỡ cho đến khi mẹ tròn con vuông. Mà lại chẳng phải trả đồng tiền nào cả. Có khác chăng là khi nhìn vào liễn cơm người nhà mang vào. Phu nhân, bà lớn thì gạo trắng ngần thơm phức, lại giò nạc thịt nạc thăn, trứng gà con so..Còn trong liễn cơm của người lao động thì cũng có cơm trắng, gái đẻ sao nỡ bắt ăn cơm độn, một chén nước mắm, một quả trứng. Cũng có những phu nhân, bà lớn động lòng, thôi thì cùng là thân gái cả. Nhìn thấy đồng loại gái ăn uống kham khổ quá bèn xẻ cho ít thức ăn. Cái cách đó chẳng làm cho người khác sung sướng hơn được đâu mà chỉ làm cho người ta thêm ngậm ngùi. Thì trong đồng loại gái không phải là phu nhân, bà lớn ấy cũng đâu phải chỉ là nông dân, công nhân ít được học hành, Còn có nhiều phụ nữ học hành tử tế, chỉ số IQ rất cao. Họ học hành kiến thức đã đành, họ lại còn được trau dồi về tư tưởng và đạo đức. Họ được giáo dục rằng :Xã hội mà họ đang thụ hưởng đây là một xã hội công bằng dân chủ. Ai cũng có cơm no áo ấm, ai cũng được học hành. Làm công chức nhà nước thì ăn lương theo bậc, lại cộng thêm sự phân phối hàng hoá theo tem phiếu. Vậy thì ai cũng giống ai chứ. Thôi thì lúc ở nhà đóng chặt cửa lại ăn rau cháo nhì nhằng. Chứ đến đây bày biện tô hô ra cả. Có cô giáo đi đẻ, bày liễn cơm mới vài miếng đậu rán, được cháu của một bà phu nhân xẻ cho mấy miếng thịt thăn rim. Nể người cho miệng thịt vào mồm mà nghẹn đắng không nuốt được, nước mắt cứ chảy ròng ròng. Nào cái người đàn bà này có xa lạ gì. Chị ta đến xin điểm cho thằng con trai, mang theo một đôi gà trống thiến, 20 kg gạo tám. Cô giáo vì mục đích giáo dục cao cả đã dứt khoát không nhận. Tối đấy cả gia đình cô đã ăn cơm với ngô rang. Ngô rang đựng vào rá, khoa học bảo nhai thật kỹ mới tiêu được. Hai vợ chồng cô giáo mỗi người một cuốn sách, vừa đọc sách vừa thong thả nhai ngô. Thi thoảng lại nắm tay nhau trong rá ngô. Chị vợ hỏi : Tay ải tay ai ? Anh chồng đáp : Tay giảo tay giáo. Chị vợ thêm : Tay viển tay viên. Rồi cười với nhau sung sướng.

Những câu chuyện thường ngày là thế. Thi thoảng điểm xuyết những câu chuyện đặc biệt hơn. Một chuyện thế này. Có một anh nông dân đang đêm vợ lên cơn đau đẻ anh ta bèn lấy chiếc xe bò lót rơm vào để vợ ngồi lên trên, rồi chạy xuống bếp ôm cả ổ trứng lẫn con  gà mái đang ấp cho vào xe bò, cứ thế chạy trong đêm đen đưa vợ vào bệnh viện. Người vợ cũng là nông dân chiều còn đi gặt lúa. Ngồi chỗm chệ trên xe, đau mà không dám kêu rên vì thấy chồng đang lo lắng cố kéo xe. Đến bệnh viện sản phụ được đưa thẳng vào phòng khám. Bác sỹ khám xong tứa mồ hôi hột: Ngôi ngược, máu ra ồ ạt. Lệnh được phát đi, chuẩn bị phòng mổ và máu cấp cứu sản phụ.

 Trời đã nhờ nhờ sáng. Với tiên lượng xấu nên một cô y tá đi tìm anh chồng. Dưới gốc cây nhãn anh chồng đang ngồi ôm đầu cạnh ổ gà. Lũ gà con đang mổ vỏ trứng chui ra. Cô y tá hỏi : Anh có phải là người nhà của chị Hiền không?

-Vâng, tôi đây. Khổ quá chị ơi. Chúng nở cả rồi thế này thì lấy trứng đâu mà luộc. Tôi cuống quá nên mới lấy nhầm ổ gà sắp nở. Lý ra phải lấy ổ gà mới ấp hôm qua.

Cô y tá nhìn lũ gà con lẩy bẩy,lông vẫn còn ướt, rồi lại nhìn mặt anh chồng suýt phì cười. Lại nhớ phận sự phải đi báo tin không hay kia mà rầu mặt xuống.

-Anh đi với tôi vào đây. Chị nhà phải mổ.
-Mổ ư? Mổ là mổ thế nào? Lần trước nó chả đẻ ở bụi chuối, đẻ dễ hơn vịt. Nay có bệnh viện, người ta bảo đẻ ở nhà lạc hậu mới mang đến bệnh viện.

-Thì anh cứ đi với tôi đã. Anh chồng mĩên cưỡng đi theo cô y tá. Vào đến cửa phòng đẻ thì đúng lúc một cô y tá khác đi ra, hỏi cô y tá vừa đi vào:

-Đã gọi được chồng sản phụ Hiền chưa?Báo với người nhà đẻ con trai 3,5 kg rồi nhé.
-Sao bảo phải mổ?
-May không tả được, chuẩn bị xong bàn mổ rồi đưa bệnh nhân sang. Lúc nhấc mông chị ta đặt lên cáng thì nó sổ ra ngay, may mà nhanh tay đỡ được thằng bé nếu không thì rơi tọt xuống khay.

-Đấy, tôi nói rồi mà. Anh chồng cười lớn. Tôi đã nói với cô là lần trước nó đẻ rơi mà. Thôi, giờ tôi biết lấy trứng đâu mà luộc cho vợ tôi bây giờ.

Cô y tá nọ bèn kể lại câu chuyện ổ trứng nở con cho cô y tá kia nghe. Cô y tá kia cười rũ rượi một lúc rồi móc túi lấy ví ra.

-Chuyện của anh thật vui. Thôi thế này tôi biếu anh 2 đồng. Anh ra kia mua cho chị nhà bát phở. Còn đàn gà thì anh mang về nuôi.

-Nhưng mà cầm tiền của chị tôi áy náy lắm. Các chị đã đỡ đẻ cho vợ con tôi rồi mà tôi lại còn lấy tiền của chị nữa.

-Anh chẳng phải áy náy. Thì cứ cho là tôi mua mấy con gà của anh đi. Anh đem về nuôi hộ tôi. Đến tết tôi có gà ăn thịt.

-Thế là giải pháp tốt đấy.

Câu chuyện tưởng chỉ đến đấy. Cô y tá kia nói cho có chuyện để anh nông dân khỏi áy náy khi cầm tiền của cô. Nào ngờ đến tết anh nông dân đã chở một bu gà đến bệnh viện tìm bằng được cô y tá để trả đàn gà đã được nuôi lớn.

Còn một chuyện khác thế này. Một chiếc xe hơi màu đen bóng loáng đỗ trước cửa bệnh viện. Cánh cửa xe mở ra một thiếu phụ trẻ đẹp bước xuống xe. Thêm 2 người phụ nữ nữa từ trong xe chui ra. Một người xách va li, một người cầm chiếc nôi em bé. Trước khi chiếc xe ô tô này đến bệnh viện đã có cú điện thoại gọi cho lãnh đạo bệnh viện. Bàn đẻ, dụng cụ vô trùng tốt nhất và cả hoa nữa đã sẵn sàng phục vụ.

Thiếu phụ mặt hồng hào, tự tin bước vào phòng đẻ. Bác sỹ thăm khám cho bệnh nhân xong, lệnh lại được hốt hoảng truyền đi : Rau tiền đạo. Thiếu phụ bị mất máu. Máu của thiếu phụ lại thuộc nhóm máu có yếu tố Rh (-), trong khi hơn 95 % người Việt Nam có nhóm máu Rh (+). Bệnh viện bèn ra lệnh điều xe và cử một bác sỹ tìm đến nhà người bán máu chuyên nghiệp có cùng nhóm máu với thiếu phụ. Thật rủi người bán máu chuyên nghiệp vừa bị công an bắt vì tội ăn trộm chó. Hàng xóm của người bán máu chuyên nghiệp là một quan chức. Nhà ông này luôn kín cổng cao tường nên có là hàng xóm cũng không nhìn thấy gì trong đó. Còn đã là người phải lấy máu mình mà ăn thì luôn luôn đói rồi. Hàng tuần nay cả nhà người bán máu chỉ có cơm độn khoai với muối trắng. Lũ trẻ con đói protít ngớ ngẩn cả người. May sao vào khoảng 10 giờ đêm tối trước có con chó trắng ở đâu chạy sộc vào nhà. Bố con người bán máu chuyên nghiệp đóng chặt cửa bắt được con chó. Lại còn tắt hết đèn điện chỉ thắp ngọn đèn dầu leo lét để mổ thịt chó. Lại còn không cả dám thui, sợ mùi thơm tố giác. ấy vậy mà sáng hôm sau đã bị công an tóm. Người bán máu chuyên nghiệp đã chắp tay xin tha. Công an cũng muốn tha vì người bán máu chuyên nghiệp này là người hiền lành, chăm chỉ chưa bao giờ phạm tội. Nhưng lệnh trên thì phải chấp hành. Vị quan chức kia đã điện cho lãnh đạo của công an phải làm thật nghiêm. Đó là con chó quí hơn người.

Vì không có máu để tiếp, cả mẹ và con đều không cứu được. Thật là đau xót. Nhưng sẽ đau hơn nhiều nếu vị quan chức kia mà biết con và cháu ông không cứu được là vì ông đã coi con chó quí hơn người. Các cụ đã có câu : Cứu một người phúc đẳng hà sa là thế.

Năm ấy bệnh viện mất danh hiệu thi đua.

Đấy là những câu chuyện thời lương của một bác sỹ mới ra trường được 60 đồng.

Còn câu thời nay là thế này. Toà án nhân dân thành phố vừa xử lý một vụ án : Người giúp việc ăn cắp tiền. Một cô bác sỹ làm việc tại bệnh viện phụ sản thuê một người giúp việc cho gia đình. Người giúp việc là một phụ nữ có họ hàng xa ở quê, hiền lành chất phác. Cô bác sỹ bận việc ở cơ quan nên mọi việc nhà cửa, từ đưa con cái đi học đến nấu nướng, cho trẻ ăn, chăm sóc chúng..tất tật đều do tay người giúp việc. Người giúp việc làm cho cô bác sỹ được hai năm thì cô bác sỹ phát hiện người giúp việc đã ăn cắp tiền của mình. Bèn tra khảo, doạ nạt thì người giúp việc khai thật : Em đã lấy của chị tổng cộng 27 triệu. Em đã đào hố chôn kỹ ở nhà em rồi. Có công an trời cũng không tìm ra đâu. Chị tha được thì tha không có em đi tù mấy năm về cũng có ít vốn cho con em đi học, đổi đời.

Cô bác sỹ bèn mang người giúp việc ra toà. Trước toà người giúp việc khai : Mỗi tuần chị ấy đi trực một lần, có khi hai lần. Lúc về nhà chị ấy mệt lắm, lăn ra ngủ ngay. Hai túi áo của chị ấy đầy phong bì. Mỗi lần cháu chỉ lấy một chiếc phong bì thôi, nên chị ấy không phát hiện ra. Lần cuối cùng cháu lấy ngay phải cái phong bì người ta đã đánh dấu nên bị chị ấy phát hiện ra.

-Thế toà hỏi bị cáo lần cuối. Bị cáo có trả lại tiền không.

-Cháu xin đi tù ạ. Cháu có hai đứa con còn nhỏ. Khi đi tù về cháu sẽ cho chúng đi học tử tế để chúng thi vào nghề bác sỹ. Về già cháu sẽ sung sướng được đổi đời. Toà tuyên phạt người giúp việc 5 năm tù giam. Còn cô bác sỹ đi mướn một người giúp việc khác. Từ bài học mất mát cô bác sỹ đã rút ra bài học xương máu. Đó là khi đi trực về dù có mệt thế nào thì cô cũng cất tất cả phong bì vào két. Số tiền đi trực của 2 năm trước trừ đi 27 triệu bị người giúp việc lấy cắp, cộng với số tiền đi trực của năm nay không bị mất cắp cô bác sỹ đã mua cho mình một con xe hơi với giá 50.000 usd. Trong khi đó lương của bác sỹ có thâm niên công tác 15 năm như cô, cộng với tiền nhà nước phụ thêm chỉ vào khoảng 150 usd, chưa đủ để cho 2 đứa con cô học thêm và ăn quà sáng. Tất nhiên việc học thêm và ăn quà sáng của con cô bác sỹ thuộc tốp có cha mẹ kiếm được tiền. ở cái bệnh viện này có khoảng 20, 30 chục bác sỹ kiếm được nhiều tiền như cô bác sỹ kia. Mặc cho dư luận xã hội kêu gào y đức. Y đức là cái gì? Đầu tiên là phải khẩu hiệu này đã : Sống và làm việc theo pháp luật. Cái đó dễ hiểu hơn y đức nhiều. Vậy cứ triểu theo luật pháp thì họ có vi phạm pháp luật không ? Không nhé. Vi phạm thì có mà rũ tù chứ chẳng chơi. Đồng tiền cứ tự chảy vào túi họ đấy chứ. Họ chỉ may mắn là đã được làm việc ở bệnh viện nhà nước đầu tư cho nhiều trang thiết bị tốt. Nhà nước đã đầu tư hàng núi tiền chỉ cho một số bệnh viện tuyến trung ương, còn thì lại bỏ bê những bệnh viện ở nơi xa. Mà những nơi xa đó thì nhiều dân nghèo. Dân nghèo thì cũng lắm bệnh. Trang thiết bị tốt, có phương tiện để chẩn đoán bệnh tốt, có bác sỹ giỏi thì họ sẽ điều trị bệnh tốt, rồi  y đức sẽ tốt ư ? Sai toét. Đó chính là cơ hội để tiền chui vào túi họ một cách hợp lý nhất. Thế là họ cứ việc múa tay trong bị. ở cái bệnh viện này còn được lợi thế hơn vì là nơi ra đời của một con người. Cái câu các cụ nói, chửa là cửa mả, chả biết đúng đến đâu, cứ chuẩn bị trước mọi tình huống. Hay nhất là cố quen cho được một vị bác sỹ hoặc là gom góp một số tiền để còn lót tay bác sỹ. Người ta nói nhiều lắm, kể nhiều chuyện lắm. Nào là đi tiêm một mũi thuốc, chiếc kim bé tí tưởng là chích vào đều như nhau, vậy mà không chịu chi thêm mấy nghìn thì cứ gọi là đau thấu tim thấu ruột. Đây lại cả một đứa bé chui ra từ cái lỗ bé tẹo, sơ sểnh một chút là mất mạng như chơi. Có đồng tiền coi như tính mạng được bảo lãnh. Mà lạ tiền này được bảo hiểm bằng vàng hẳn hoi. Từ đợt vàng tăng giá thì tiền bỏ phong bì cũng phải tăng thêm.

 Một cô bác sỹ mua được ôtô riêng, một anh bác sỹ mua được ô tô riêng..Nó, bác sỹ thấp niên hơn mình mà mua được ô tô, chẳng lẽ ta đây cao niên hơn nó mà không mua được ô tô riêng hay sao? Thế là đua nhau mua ô tô. Khốn nỗi, nhà nhỏ phố nhỏ thì làm sao mà chứa nổi ô tô. Thuê ga ra thì vừa xa vừa đắt. Nhưng cái chính là giao thông kinh hãi thế kia bố ai dám lái ô tô đi ngoài đường. Nhìn xe máy đi đã chóng cả mặt. Cái sân bệnh viện rộng rãi, vừa là bãi để ô tô, vừa là nơi đi an toàn hất. Chiều chiều, hết giờ làm việc chui vào ô tô ngồi, mở băng nhạc thư giãn rồi cua tay lái sành điệu mấy vòng. Cũng là để văn ôn võ luyện đến lúc về hưu không quên. Lúc đó có thời gian mới đi đó đây. Chứ bây giờ làm gì có thời gian dỗi. Dỗi là dỗi thế nào, bạc triệu một ngày đấy.

 Cũng từ cái việc chiều chiều cua tay lái sành điệu mấy vòng, đến chỗ cây đa đường thắt vào nên mấy tay lái chưa vững bị cà xe vào bậc thềm, xướt cả sơn. Xướt chân xướt tay xướt da xướt thịt mấy ngày là khỏi. Có ai dữ da thì cũng chỉ vài viên kháng sinh. Thời buổi si đa thì nhớ phải đeo găng khi khám bệnh. Xướt sơn con xe hơi mới là đi tong vài triệu. Mà cái bậc gạch xây gốc đa cũng tệ. Chẳng chịu nhún mình một tí, chơi ngay một mảnh sơn to trên con BMW nhập nguyên chiếc mới cóng của bác sỹ viện phó. Một cuộc họp lãnh đạo được triệu tập gấp. Nghị quyết được đưa ra : Để nâng cao sức khoẻ cho cán bộ, công nhân viên của bệnh viện phải xây ngay một sân chơi cầu lông. Địa điểm : Sân cây đa. Giao cho phòng hành chính thực hiện ngay trong một tuần. Ngay ngày hôm sau cây đa bị hành quyết. Người ta đã đào tận gốc, trốc tận rễ. Nhìn từ giời cao mặt đất bị nhổ mất cây đa sâu hoắm, đỏ ngầu như một vết sâu quảng trên thân thể người.

-Chao ôi cái cây đa đẹp là thế mà bị họ chặt mất rồi hả chị ?
-Chặt mất rồi chị ơi.
-Đã lâu chưa ?
-Nửa năm nay rồi.
-Thế sao nay chị mới đến tìm tôi.
-Tôi đã tìm về trú ngụ cùng với bạn tôi ở cây đa giữa đồng.
-Thế sao chị không ở đấy mà lại tìm đến tôi.
-Chị pha ấm trà khác đi. Trà nhạt rồi đấy.

Tôi cầm ấm nước trà đứng lên đổ bã, rồi quay lại hỏi chị ta.

-Chị có cần dùng thêm kẹo lạc nữa không ?
-Vâng chị cho tôi xin một chiếc nữa.

Tôi rót cho chị ta một chén nước trà đặc và cố nhìn cho rõ cái cách chị ta uống trà thế nào ? Chị ta đưa chén trà nóng lên miệng thổi phù phù rồi húp đến soạt, nuốt ực vào cổ và khà một tiếng. Đó là cách uống bỗ bã của đàn ông. Quay sang tôi chị hỏi:

-Chị đã hết tò mò chưa? Tôi đang là người mà. Tôi nói cho chị một bí mật nhỏ này nhé. Thần mà hoá vào lốt người thì thần cũng như người mà thôi. Cũng ái, ố, hỉ, nộ, tham, sân, si. Người mà thành thần thì cũng chỉ là người thôi, cũng chẳng thể thoát được ái,ố, hỉ, nộ, tham, sân, si. Chỉ có bớt bớt một chút thôi.

-Đó là bí mật đấy chị ạ. Tôi đã thích là người từ cái độ gặp chị ở gốc cây đa trong bệnh viện. Tôi đã nhìn thấy chị khóc không giống như mọi người vẫn khóc. Tôi đã nhìn chị rất kỹ. Thường khi khóc mặt người ta thay đổi lắm. Thế mà mặt chị không thay đổi chút nào. Nó vẫn cứ y nguyên vậy, chỉ có hai hàng nước mắt là chảy tới tấp xuống mặt thằng cò. Đột nhiên nước mắt tôi cũng nhỏ xuống. 500 năm tôi chưa khi nào có một giọt nước mắt. Nay bỗng nhiên tôi có nước mắt. Và tôi đã thấy tôi trong hình hài phụ nữ.

-Chị là người đa đoan.
-Có nhẽ như vậy.

-Thôi, để tôi kể tiếp cho chị nghe câu chuyện của tôi. Tôi về cây đa giữa đồng để tá túc . Cây đa này cũng bằng tuổi tôi. Chúng tôi cùng một mẹ, được bầy chim sáo ăn quả rồi nhả hạt xuống các nơi khác nhau. Hàng năm chúng tôi thường về tụ hội cạnh mẹ chúng tôi.

Tôi về đó, an nhàn thanh thản giữa cánh đồng lúa và đất trời. Âý vậy mà có mấy ngày được thanh thản đâu. Cứ hàng ngày hai quan ngài Nam tào, Bắc đẩu lại cầm tráp đến hỏi : Cô có gây hấn gì với loài người không ? Sao mà người ta kêu khấn cô nhiều thế.

-Nào tôi có gây hấn với ai đâu. Họ đã đào tận gốc trốc tận rễ nơi trú ngụ của tôi rồi. Tôi phải lánh về đây ở tạm.

-Thế sao họ cứ khấn cô phù hộ độ trì cho họ, lại còn khấn cô tha cho họ.
-Các ông là Nam tào, Bắc đẩu các ông phải biết chứ sao lại hỏi tôi.

Rồi một hôm hai quan ngài Nam tào, Bắc đẩu đến triệu tôi đi.

-Thượng đế bảo cô phải đến tận nơi xem sự thể thế nào. Rành rành cho cô chứng kiến.Tôi đi với hai quan ngài Nam tào, Bắc đẩu trở lại bệnh viện. Nơi cây đa cũ bị đào tận gốc trốc tận rễ người ta trồng lại một cây đa con. Cây đa non đang lên mơn mởn. Non dại thân xác, non dại sự đời, cây đa non ấy đã biết gì đâu. Thế mà dưới cây đa non đó họ để một bát hương to đùng. Đến nhập nhoạng tối, tấm áo blu được cởi ra, mặc áo thường dân vào họ mang lễ vật ra gốc đa non xì xụp khấn vái. Họ khấn rằng, họ người trần mắt thịt nên đã không nhìn thấy thần thánh trú ngụ trên cây đa to. Nên họ đã chặt mất cây đa nơi trú ngụ của thần để đến nỗi bị thần trừng phạt. Nay họ đã hối cải rồi. Mời thần về ngự lại trên cây đa họ mới trồng và chứng dám cho lòng thành của họ. Phù hộ độ trì cho họ tấn tài, tấn lộc, tai qua nạn khỏi.

Tôi nghe họ khấn mà phát khóc. Tôi đã khóc theo cái cách của chị. Mặt tôi phẳng lì và nước mắt tôi rơi lã trã. Nào tôi có trừng phạt gì họ đâu kia chứ. Tôi đã mất nơi trú ngụ chỉ lặng lẽ đi tìm một nơi trú ngụ khác. Khi tôi ở giữa cánh đồng tôi đâu còn nhìn thấy những sự việc đã xảy ra ở bệnh viện này. Nay tôi trở lại đây tôi đã nhìn thấu tỏ. Tôi biết, hơn ai hết họ đã biết cái kết cục sẽ đến là thế nào. Nhưng họ lại không tự chịu trách nhiệm. Họ cứ lòng vòng đổ lỗi cho số phận, cho thần cho thánh.

Chuyện đã rõ ràng đến thế này.

 Có một sản phụ đã lớn tuổi lại đẻ con lần thứ 3. Kết hợp các điều kiện cho một cuộc sinh nở bình thường thì ở trường hợp này có nhiều rủi ro. Gia đình bèn cậy nhờ một bác sỹ ở bệnh viện . Khi sản phụ chở dạ, gia đình mang vào bệnh viện, kèm theo một phong bì tiền đã được bảo hiểm theo giá vàng. Việc mổ để bắt con ra nếu không có tai biến bất thường thì chẳng có gì khó. Vị bác sỹ này đã có thâm niên mổ hàng trăm sản phụ. Ca mổ diễn ra suôn sẻ, chỉ 15 phút sau một bé trai nặng 3,5 kg oa oa khóc chào đời. 30 phút sau thì người mẹ cũng được đưa xuống phòng hậu phẫu. Xuống phòng hậu phẫu vẫn phải có bác sỹ theo dõi để đề phòng các diễn biến bất thường sau mổ như truỵ tim hoặc đờ tử cung..Nhưng thường là chẳng sao cả nên chỉ giao lại cho y tá hoặc nữ hộ sinh theo dõi. Vị bác sỹ mổ thuộc típ người ăn chó cả lông ăn hồng cả hạt. Vậy nên mồm thì nói nhờ, tay lại không chịu chi ra. Vậy nên các y tá đầu cũng gật gật nhưng hai tay lại sỏ vào túi áo, phắn. Mặc cho sản phụ một mình. Vậy là cơ sự đã xảy ra. Sản phụ bị đờ tử cung, máu chảy ồ ạt không cầm được. Đến khi người nhà gọi được bác sỹ thì sự đã rồi. Sản phụ chết. Vị bác sỹ vô cùng hiểu biết luật đời bèn ôm ngay 350 triệu đồng đến bồi dưỡng cho gia đình. Thoạt đầu gia đình đau đớn quá dứt khoát không nhận tiền, cứ một mực đòi kiện. Sau, nguôi ngoai tặc lưỡi, thôi thì số giời. Kiếp người chẳng ai thoát khỏi số giời. Có kiện cũng chẳng lấy lại được người đâu. Giá được nâng lên 500 triệu đồng, vị bác sỹ thoát khỏi vòng lao lý.

 Chuyện là thế, rõ rành rành ra đấy. Cái luật pháp cũng chỉ do người đặt ra. Cái luật đời cũng do người đặt ra. Vào viện theo qui định của pháp luật bệnh nhân đã phải nộp từng này, từng này. Dùng thuốc này thì phải trả từng này, từng này. Rành rành từng con số rõ ràng. Các nhân viên y tá, hộ lý, bác sỹ đã được ăn lương nhà nước để làm các việc đó rồi. Thế thì cứ triểu theo đó mà làm. Càng chặt chẽ bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Bởi luật pháp mà nghiêm thì con người sẽ ít phạm tội hơn. Con thú thì phải dạy bằng roi. Con người thì phải dạy bằng luật pháp. Cái lý thì chỉ có vậy thôi, cứ chiểu theo mà làm. ấy vậy mà ở nơi đây họ bầy đặt ra cái gọi là y đức, nào là lương y như từ mẫu. Mẫu là gì ? Mẫu là mẹ. Tất cả mẹ đều là tốt chứ ? Không nhé. Chả có mẹ giết con để sống với người tình đó sao. Thế nhé, có một kẽ hở rồi nhé. Lương y như mẫu ( ác).

Thế là họ bèn đặt ra luật đời. Cái luật đời là thế này : Cứu bệnh như cứu hoả. Nghĩa tử là nghĩa tận. Người thân mình bị bệnh thì cũng như nhà mình bị cháy. Bằng mọi giá phải cứu lấy. Vào bệnh viện là vào cái xứ sở khoa học mịt mùng. Người ta là thầy người ta là thần, bảo sao chỉ biết nghe vậy. Có cái nghe thấy đúng quá, có cái còn ngờ ngợ. Ngờ ngợ nhưng cũng chỉ biết để đấy, chớ có cãi nhời mà toi mạng.

 Cái thời mà thuốc được cấp phát đến tận đầu gường. Cái sự ngờ ngợ chỉ là thuốc này có uống khỏi bệnh này lại tòi ra bệnh khác hay không ? Chẳng ối người uống viên thuốc cho khỏi đau đầu thì máu dạ dầy ộc ra. Lại có người, nhà thuốc vừa rút mũi tiêm ra, nấc nấc lên mấy cái rồi lăn cổ ra chết ngay.

Cái chết ấy người ta đổ cho bác sỹ yếu kém về chuyên môn hoặc do bất cẩn. Nay ít xảy ra thế, bác sỹ bây giờ đều là người có tay nghề cao. Và họ có lắm mánh lới. Bệnh ngoài da không phạm phải tim gan phổi phèo có mạnh tay thì chỉ đau thấu gan ruột chứ không chết người. Người thân xót quá phải móc hầu bao ra chi cho bác sỹ. Đồng tiền này được bảo hiểm bằng vàng đấy. Lâu thành lệ. Người bệnh mới vào sẽ được người bệnh cũ rỉ tai cho biết. Nhà nào keo kiệt, nhà nào nghèo kiết thì sẽ phải chịu nạn. Tiền này không vi phạm pháp luật. Người bệnh phải bỏ tiền ra một cách tự nguyện. Có tay bác sỹ làm cao một tí, ra điều không nhận, bệnh nhân đã chẳng chắp tay lạy như tế sao là gì ?

 Có những người giỏi giang thật sự thì bệnh nhân càng phải luỵ. Không luỵ thì chết à ? Mà có phải chết thật thì cũng phải cố chữa cho hết thầy hết thợ đi đã.

 Có những bác sỹ tầm tầm thì họ lại có mánh khôn ngoan riêng. Họ mặc áo blu trắng đi qua đi lại, buông những lời lửng lửng lơ lơ. Đã vào bệnh viện mà bác sỹ buông những câu lửng lơ là cầm chắc cái chết. Người nhà nào chẳng sợ kiếp vía, mà chẳng bám chắc lấy bác sỹ. Chi tiền ra, nôn tiền ra, ồ thế chứ. Thôi được rồi để tôi nói với bác sỹ giỏi nhất chữa cho nhé.

 Cũng có một tầng lớp lao động nghèo trong bệnh viện này. Đó là y tá hộ lý. Họ phải trực tiếp chăm sóc bệnh nhân y lệnh bác sỹ nhưng họ lại không được lộc, đồng lương thì ít ỏi. Thế mới ra cơ sự. Mặt họ như đá đeo suốt ngày, họ bẳn gắt, họ mắng nhiếc người bệnh. Biết ý mà rỉ tai nhau đổi lấy ít tiền lẻ như khi đi lễ chùa. Khi họ đến chăm sóc thì bỏ tiền vào túi cho họ, thái độ họ sẽ khác hẳn. Họ mang em bé đi tắm, không biết ý gài sẵn tiền vào khăn của em bé thì sẽ biết tay. Em bé sẽ khóc suốt, đau tim người mẹ lắm.

-Đấy cái sự thể nó rành rành ra thế, tôi can dự vào chỗ nào được mà họ lại cứ khấn tôi kia chứ.

-à, mà chuyện đã hết đâu. Đó là chuyện của bệnh nhân. Còn chuyện này là của họ, của các vị bác sỹ ấy. Chuyện thế này. Có một vị bác sỹ tay nghề giỏi giang. Lộc vào nhà như nước. Theo như các cụ nói thì vị bác sỹ này đang ở vào thời vận đỏ như vông đông như tiết. Vị bác sỹ có một gia đình đầm ấm, có vợ đẹp con khôn. Hai đứa con ngoan ngoãn như thiên thần. Một con gái lớn đã học đại học. Một con trai đang ở tuổi thiếu niên. Vậy rồi sầu thảm ập đến. Đứa con trai đang ở độ tuổi thiếu niên trong giờ ra chơi chạy nhảy ở sân trường bỗng lăn đùng ra ngất. Nhà trường gọi xe cấp cứu chở đến một bệnh viện. Đưa cháu vào một khoa cấp cứu để thở ô xi thì bình ô xi han rỉ mở mãi không được cái van. Mở tủ lấy thuốc cấp cứu thì thuốc hết. Bế cháu chạy vào trong khoa cấp cứu. Trong khoa cũng hết thuốc. Thầy giáo chạy ra hiệu thuốc mua được thuốc về thì cháu hết thở. Như vậy là từ lúc mang cháu vào viện đến 15 phút mà không  được cấp cứu. Đứa con yêu của vị bác sỹ mất đi thế giới này chẳng còn gì nữa. Tiền chẳng là gì, tài cũng chẳng là gì, lộc cũng chẳng là gì.

 Vị bác sỹ phát đơn kiện nhà trường đã không mang cháu đi cấp cứu kịp thời. Nhà trường kiện bệnh viện đã không cấp cứu bệnh nhân kịp thời. Cuối cùng là hoà cả làng. Vị bác sỹ chỉ còn một nỗi niềm oán thán. Sao nhà trường không gọi điện thoại ngay cho vị. Vị là bác sỹ giỏi. Nếu được đưa kịp thời đến bệnh viện của vị chắc hẳn cháu bé không chết. Vị tin tưởng là thế vì có cơ sở hẳn hoi. Trong đợt diễn tập cấp cứu nhanh của thành phố, bệnh viện của vị đã giành giải nhất, còn cái bệnh viện đã không cấp cứu kịp thơì con của vị chỉ giành giải bét. ấy là nỗi ân hận rất lớn trong đời vị bác sỹ. Vị mang lễ vật ra gốc cây đa non cầu khấn.

 Từ ngày con chết không thấy vị diễu ô tô quanh sân buổi chiều nữa.

Thần cây đa đã ngự tên cây đa cảnh nhà tôi. Cứ buổi tối thần lại hoá thành người đàn bà để cùng tôi nói chuyện sự đời. Tôi một người đàn bà vừa dại khờ, cả tin vừa nhạy cảm đến nanh nọc. Vì thế tôi đành chịu một kiếp sống vô phúc, không chồng không con. Tôi có một việc làm lương thiện. Tôi sống đạm bạc để chắt chiu cho tuổi già.

 Cây đa nhà tôi là cây đa cảnh, tôi trồng ở trên chậu. Tôi đã cắt hết những chiếc rễ thập thò trong không kh