Sandwich và mứt phúc bồn tử

Thắm Nguyễn

Mỗi sáng, với khuôn mặt còn ngái ngủ, nàng thường hỏi tôi thích ăn gì: bún, mì, phở hay hủ tiếu. Nếu tôi nói gì cũng được, nàng sẽ bực dọc bảo rằng tôi ba phải, ngay cả thứ đơn giản nhất như bữa sáng cũng không tự đưa ra được lựa chọn. Ðể tránh cơn giận dữ của nàng, tôi thường chọn bừa một món trước khi kịp nghĩ xem mình thật sự thích gì. Trong khi nấu bữa sáng cho tôi, nàng bắt đầu huyên thuyên đủ thứ chuyện không dứt, tốc độ nói nhanh như đọc rap, chủ đề này nhảy cóc sang chủ đề nọ. Khi nói, khuôn mặt ngái ngủ của nàng trở nên tươi tắn, tỉnh táo và sinh động lạ kỳ. Nàng nói về loại mỹ phẩm rởm nào đó vừa gây chết người, về một loại nước hoa đang được săn đón, về thương hiệu thời trang cao cấp nọ đang giảm giá, về bê bối tình ái của một ông chủ tập đoàn.

Từ khẩu hình miệng nàng, quá nhiều thông tin phát đi, xen lẫn tiếng nước sôi, tiếng rè rè của máy pha cà phê, tiếng xe cộ ngoài đường vọng tới và tiếng lọc cọc của thứ gì đó như một viên bi thủy tinh lớn rơi đều đặn trên nền nhà. Kỳ lạ thay, nàng chẳng để ý đến âm thanh nào ngoài giọng nói của chính mình. Trong khi đẩy tô phở đến trước mặt tôi, nàng nuốt nhanh miếng sandwich kẹp mứt phúc bồn tử rồi phóng ra đường, biến mất vào dòng người hối hả buổi sáng.

Thực lòng tôi không thể hiểu nổi bằng cách nào nàng ngày này qua tháng nọ liên tục ăn sáng bằng bánh sandwich với mứt phúc bồn tử mà không thấy chán. Có gì hấp dẫn ở món mứt chua ngọt kỳ dị phết lên thứ bánh khô khốc đó? Bù lại, nàng làm một việc rất dễ thương là nấu bữa sáng cho tôi, thay đổi mỗi ngày, khi bún khi phở khi bánh canh, lúc thì hủ tiếu, toàn những món bản thân nàng chẳng lấy gì làm ưa thích. Hôn nhân, nói rộng hơn là cuộc đời này, tôi kết luận, đều là kết quả của những thỏa hiệp lớn nhỏ. Dẫu vậy, thỏa hiệp không phải lúc nào cũng đủ giữ ta yên ổn.

Mỗi buổi chiều sau giờ làm, nàng trở về bên tôi với một vài câu hỏi vu vơ. Như chiều nay chẳng hạn, nàng hỏi tôi ủng hộ đảng Dân Chủ hay đảng Cộng Hoà. Câu trả lời nào cũng vô nghĩa như nhau, tôi đâu có quyền lựa chọn, nào tôi có phải công dân Hoa Kỳ. Nhưng nàng tiếp tục căn vặn, ai cũng phải nghiêng về một phía nào đó chứ. Tôi chọn đảng Dân Chủ. Nàng chọn đảng Cộng Hoà. Vô nghĩa như nhau thôi. Nàng cũng nào phải công dân Hoa Kỳ. Thỏa mãn khi có câu trả lời, nàng chuyển chủ đề ngay lập tức. Nàng kể chuyện ở sở làm, khách hàng này phá sản, khách hàng kia trốn nợ. Tay đồng nghiệp nọ ngoại tình với chị đồng nghiệp kia. Như mọi khi, nàng nói liến thoắng không ngừng nghỉ. Cặp chân mày nhợt nhạt của nàng lúc cau lại tức tối lúc dãn ra phấn khích. Nàng kể chuyện với đôi mắt chớp lia lịa, như thể sau mỗi cái chớp mắt một cảnh huống mới lại diễn ra.

Ðôi khi tôi tưởng tượng nàng là một sản phẩm nhân cách hoá của mạng xã hội nơi những mẩu chuyện thiên hạ ồn ào sống động thi nhau tuôn trào trước khi người ta kịp tiêu hoá. Tôi hầu như không thể tập trung nghe hết các câu chuyện của nàng, không thể nhớ nổi tên các khách hàng và các đồng nghiệp mà nàng liệt kê, không thể liên kết mẩu chuyện này với mẩu chuyện nọ.  Xen vào đó, tiếng ấm đun nước reo lên, tiếng dao chặt thịt va vào mặt thớt, tiếng vòi nước ào ào xả xuống chậu rửa rau và tiếng lọc cọc của thứ gì đó như một viên bi thủy tinh lớn rơi đều đặn trên nền nhà. Như một người diễn thuyết chuyên nghiệp chỉ  toàn tâm vào bài nói chuyện của mình, nàng xem mọi âm thanh lào xào khác chỉ là tiếng vỗ tay tán thưởng không đáng để nàng gián đoạn. Chỉ chờ tôi buông đũa, nàng dọn dẹp bàn ăn nhanh như một bồi bàn chuyên nghiệp rồi biến mất vào phòng khách.

Tôi nhận ra rằng, câu hỏi tỏ vẻ hệ trọng của nàng thật ra chẳng ý nghĩa gì. Làm sao một người có thể đưa ra lựa chọn nghiêm túc mà không cần đắn đo trong thế giới phù phiếm ngồn ngộn thông tin chớp nhoáng như thế giới của nàng. Khoảng cách giữa tôi và nàng không chỉ là tuổi tác mà còn là vời vợi khác biệt giữa đàn ông với đàn bà, giữa lựa chọn này với lựa chọn kia, giữa người này với người khác. Cái khoảng cách hiển nhiên mà ta thường sống chung trong thỏa hiệp ấy đôi khi dãn ra thành cả một vũ trụ bao la khiến tôi thấy cô đơn khủng khiếp.

Buổi tối, nàng tận hưởng khoảng thời gian bên nhau bằng cách đặt tiếp những câu hỏi vu vơ. Như tối nay chẳng hạn, nàng hỏi tôi theo anh người ta nên bỏ hay giữ án tử hình. Câu hỏi này phức tạp, cần cả một cân nhắc đạo đức lớn trước khi trả lời. Nhưng nàng không cho tôi thoái lui, nàng chờ đợi câu trả lời, sốt ruột như trẻ con chờ mẹ cho uống sữa. Ánh mắt chờ đợi, hệ trọng và riết róng chỉ buông tha khi tôi bảo rằng theo tôi án tử hình nên giữ. Chỉ chờ có vậy, nàng nói nàng ủng hộ bỏ án tử hình, chẳng ai có quyền cướp đi sinh mạng người khác, ngay cả khi đó là tội phạm nghiêm trọng. Tôi chờ đợi nghe nàng tranh luận tiếp nhưng nàng bỏ lửng chủ đề, với nàng thế là đủ. Thay vào đó, nàng kể những câu chuyện của nàng, liến thoắng, liên tục, không ngắt quãng. Ða số thông tin nàng có được từ mạng internet hoặc lời kể của người quen.

Nhưng qua giọng nói say sưa tự tin của nàng, người ta có cảm tưởng nàng tận mắt chứng kiến tường tận tất thảy những chuyện đó. Sáng nay cảnh sát truy bắt một tay côn đồ có vũ khí. Người dân thay vì hoảng sợ lại bu đen đến xem như xem phim hành động. Cảnh sát cuối cùng không ra tay được. Tay côn đồ lẩn vào đám đông trốn thoát. Tôi chờ xem chuyện tay côn đồ dẫn tới án tử hình thế nào, nhưng chuyện của nàng dừng lại ở đó. Nàng kể tiếp chuyện khác, một vụ đánh ghen rúng động bằng axít nhưng thủ phạm lại nhận nhầm mặt nạn nhân, một bi kịch xảy ra. Không ai chịu án tử hình. Trong khi kể chuyện, mắt nàng không rời màn hình, nàng cầm điều khiển chuyển kênh truyền hình liên tục, đang bóng đá nhảy sang ca nhạc, rồi phim truyền hình dài tập. Có tiếng lóc cóc đều đều của một viên bi thủy tinh lớn rơi trên nền nhà. Âm thanh quái gở đó không phát ra từ Ti-vi. Dù sao thì nàng cũng chẳng quan tâm, chẳng thứ gì làm nàng bận lòng hơn chính những câu chuyện nàng đang kể.

Phải thừa nhận rằng có những lúc tôi thấy cuộc hôn nhân này là một sai lầm khủng khiếp. Ước gì thay vì cưới nàng, tôi được cưới người đàn bà đào cát trong tiểu thuyết hư ảo của Kobo Abe, một người đàn bà đơn giản cả đời chỉ biết đào cát, không phiền nhiễu, không nói nhiều, không hỏi lắm, không chất vấn cũng chẳng suy tư. Nhưng từ bỏ một cuộc hôn nhân khó khăn hơn nhiều so với từ bỏ một cuộc tình. Nếu người đàn ông đi lạc có thể sống với người đàn bà đào cát, lý gì tôi không sống nổi với những câu hỏi lửng lơ và những câu chuyện ợm ờ của nàng.

Hằng đêm, như một nghi lễ, nàng chúc ngủ ngon bằng một vài câu hỏi vu vơ trước khi biến mất vào giấc mơ riêng tư của mình. Như đêm nay chẳng hạn, câu hỏi liên quan đến tiểu thuyết tôi đang viết dở. Tiểu thuyết kể về một hoạ sĩ minh hoạ vô danh một ngày kia bị hội chứng rối loạn thị giác hiếm gặp khiến mọi khung cảnh trong mắt hắn đều méo mó xiêu vẹo. Hắn không tài nào nhìn cuộc đời một cách thẳng thớm được nữa. Vô tình, những bức tranh hắn vẽ trong cơn bệnh với sự hỗn loạn nội tâm bỗng thành độc đáo làm hắn nổi danh và giàu có vô cùng.

Khi người ta tìm ra phương pháp điều trị cho hắn, tay hoạ sĩ đứng trước lựa chọn trở về với thế giới thẳng thớm bằng phẳng đã mất hay sống trong thế giới xiên xẹo với rất nhiều tiền. Tôi biết ngay nàng sẽ hỏi tay hoạ sĩ chọn con đường nào. Lần này không phải câu hỏi vu vơ. Tôi kiên nhẫn giải thích cho nàng hiểu rằng lựa chọn là của tay hoạ sĩ chứ không phải của tôi, ngay bây giờ tôi cũng chưa biết hắn sẽ chọn điều gì, vì tiểu thuyết vẫn chưa xong.

Kể cả khi tiểu thuyết xong rồi, nàng cũng phải nhẫn nại đọc bốn trăm trang giấy để tìm đến kết thúc. Chẳng nghĩa lý gì khi đi đến kết cục mà không trải qua hành trình nội tâm phức tạp của nhân vật, hành trình đó mới thực quan trọng, chứ không phải cái đích của hành trình.

Nàng không hiểu. Nàng để ngoài tai mọi giải thích. Nàng vẫn đòi câu trả lời. Tay hoạ sĩ đâu phải người thật, hắn chui ra từ tưởng tượng của anh, anh phải biết hắn muốn gì chứ. Thế sau cùng rốt tận, tay hoạ sĩ chọn tiền hay cuộc đời thẳng thớm? Ðến đây thì sự thỏa hiệp trong tôi đi đến giới hạn. Tôi không thể chịu nổi nàng, không thể chịu nổi đầu óc ngô nghê của nàng.

Trong suy nghĩ của nàng, thế giới nội tâm mà tôi