Ánh lửa bập bùng soi lung linh trước sân căn chòi lá. Ngọn lửa nhảy múa, soi lên gương mặt từng người lúc sáng lúc tối, như những hình nhân biết lay động trong không gian bát ngát của đồng nội. Tối nào tôi cũng cùng bè bạn đến đây ngồi kháo chuyện trước lúc đi thăm câu. Biết làm gì hơn trong cái tối như bưng từ đồng vắng. Những lúc như thế này bạn thường quý trọng sự giao lưu và coi đó như một món quà vô giá trước sự vắng vẻ của đêm đen…

Ngồi cạnh tôi là thằng Mười mập lúc nào cũng láu táu không yên. Phía bên kia thằng cu Đen không mấy khi rời khỏi cha mình. Chú Chín đã lớn tuổi lại muộn con. Ngoài năm mươi chú mới có thằng con quý tử, nhưng phải cái nó đen như cột nhà cháy nên mọi người thường gọi đùa là thằng cu Đen. Cứ vậy lâu ngày thành thói quen, không ai nấu chè đặt tên mà thằng nhỏ có cái danh của thiên hạ…

Thường tụ tập bên nhau vào buổi tối, nên nói bao nhiêu câu chuyện rồi cũng nhạt. Tôi không thể tưởng, suốt ba tháng mùa hè lại có “nhiều vấn đề” được cả đám đem ra khảo luận tận tình như thế. Mấy bà biết chuyện thường gọi bọn tôi là mấy “ông tám”, hơn đứt đuôi bọn đàn bà… Nhưng không phải lúc nào câu chuyện cũng vô vị. Trong cái mớ bòng bong ấy, có khi tôi bắt gặp một chuyện hay để đời. Cứ như thế, lúc chén trà khi ly rượu, căn chòi chú Chín đã trở thành “tụ nghĩa đường” cho những anh chàng ngưỡng mộ nghề hạ bạc…

Bên thái dương chú Chín không hiểu vì sao có một vết sẹo nhỏ bằng hai ngón tay. Và thật kỳ lạ khi biết rằng cả hai bên đều như thế! Thật ra chú có đi kháng chiến nhưng chẳng bị thương gì. Bởi chú chưa nổ được phát súng nào thì nước nhà đã độc lập… Nhìn vết sẹo ấy đôi khi tôi tò mò muốn hỏi, lại cảm thấy “thiếu tế nhị” khi xâm phạm đời tư người khác. Nhưng tâm sự mà để vào lòng như cái gai trong bọc, lâu ngày tất sẽ lòi ra. Cũng may tôi chưa “bộc lộ thân phận” thì một câu chuyện bên đống lửa đã nói ra tất cả…

Hôm ấy tôi và thằng Mười mập đi thăm câu sớm, trúng được vài con cá lóc nên nhờ thím Chín nấu một nồi cháo cá, ăn lót dạ buổi đêm. Sẵn lúc chiều nhà tôi có tiệc, dư lại chai rượu nên đem ra đãi chú Chín một phen. Qua vài chung lâng lâng, thằng Mười mập bỗng lên tiếng:

– Nói hoài những chuyện cũ đâm chán. Hôm nay mình chuyển đề tài sang “chuyện ma” đi!

Vừa nghe nói đến chữ “ma” thằng cu Đen đã co mình lại, rút vào lòng chú Chín. Tuy thái độ nó có vẻ sợ nhưng lại háo hức muốn được nghe. Không biết đúng sai như thế nào, những chuyện thuộc về thể loại ma quái thường cuốn hút người nghe đến mê mệt. Dù sợ vẫn thích nghe. Nghe xong không dám đi “tè” thì cặp bạn mà đi. Và thường câu chuyện bao giờ cũng bắt đầu vào buổi đêm mới lạ…

Chú Chín nghe thằng Mười nói, chợt ngó đăm đăm hai đứa tôi. Dường như chú muốn cân nhắc xem nên nói chuyện gì cho xứng tầm chai rượu, hay… muốn cân đo sự can đảm hai thằng tôi, để rồi không phải tốn bó đuốc… đưa hai đứa về nhà…

Và câu chuyện bắt đầu…

…Anh Năm lấy vợ từ lúc mười tám, nhưng lại muộn con. Không phải muộn vì sanh sau đẻ muộn, mà là có con nhưng không nuôi được. Đứa con đầu lòng ra đời trong cảnh nghèo khó, nhưng mang lại sự vui mừng lớn lao. Bởi vì một lẽ, anh là đứa con duy nhất trong cái gia đình ba người, ai lại không mong có nhiều con để được “Hào con thì hào của”…

Đứa bé ra đời không bao lâu bị bạo bệnh mà mất. Hai vợ chồng trẻ khóc ngất vì vuột mất món quà đầu tiên trong đời. Năm sau đứa nhỏ thứ hai lại ra đời, cũng là đứa bé trai bụ bẫm dễ thương. Khi nhìn đứa bé anh Năm cảm thấy rất vui, vì nó giống đứa ban đầu như đúc. Nhưng thật họa vô đơn chí. Đứa nhỏ sống không được bao lâu thì cũng theo anh…

Hai năm sau, một đứa trẻ lại chào đời. Lần này hai vợ chồng trẻ chăm chút từng li, từng tí, với mong mỏi được sự bù đắp từ trời cao. Hàng xóm xa gần đều biết nên rất mừng cho họ, nhưng cũng lắm tiếng xầm xì khi thấy đứa nhỏ quá giống hai đứa ban đầu… Và… nó giống thật… khi không sống được…

Cái lưng anh thanh niên giỏi giang việc đồng áng như còng xuống với những chiều đi ruộng về. Anh buồn. Vợ anh cũng buồn lắm, khi hiểu ước mơ cháy bỏng của chồng. Năm sau một đứa trẻ khác lại chào đời. Hôm nó sanh ra, ông già Sáu bên nhà qua thăm. Vừa nhìn thấy đứa trẻ ông lắc đầu ngán ngẩm… Tinh ý anh Năm mời ông lên bàn giữa hỏi việc. Dù nài nỉ cách nào ông Sáu vẫn không chịu nói ra suy nghĩ riêng mình.

– Lúc này tôi không thể nói với chú được. Hôm nào rảnh rỗi chú ghé sang tôi có chút việc… cần bàn…

Nói là nói vậy, chứ mấy hôm liền anh ghé qua nhà ông già vẫn không chịu hé răng. Ngày lại qua ngày, rồi thằng bé mới sanh không uống được sữa…

Đêm khuya nhà bên, ông Sáu cứ đi ra đi vào như có điều bứt rứt trong lòng…

– Thằng Năm sang tao nói cho chuyện này.

Anh Năm chạy sang nhà ông hàng xóm với mong mỏi có một phương thuốc chạy chữa cho con. Anh ngồi trên cái ghế đẩu lặng thinh chờ nghe chỉ dạy.

– Tao thấy thằng con bây khó nuôi lắm, nhưng ngặt nỗi khó mở lời. Tính ra bây đã có tới bốn đứa con nhưng đã mất ba. Thằng bé lần này… tao nghĩ không xong. Trong dân gian người ta hay nói về con ranh, con lộn…

Ông già nói đến đây đã bị anh Năm cắt lời:

– Con ranh, con lộn là sao hở ông Sáu?

– Là những đứa con sanh ra đều là một. Nó chết nhưng khô